Başlılıbel faciəsindən 29 il ötür

• 18-04-2022 07:44
• 1094

Aprelin 18-dÉ™ BaÅŸlıbel faciÉ™sinin ildönümüdür.

Azadmediatv.com xÉ™bÉ™r verir ki, KÉ™lbÉ™cÉ™rin iÅŸÄŸzalı zamanı ermÉ™nilÉ™r tÉ™rÉ™findÉ™n azÉ™rbaycanlılara qarşı törÉ™dilmiÅŸ qırğından 29 il ötür.

BelÉ™ ki, 1993-cü ilin aprelin 2-dÉ™ KÉ™lbÉ™cÉ™rin ermÉ™nilÉ™r tÉ™rÉ™findÉ™n iÅŸÄŸalından sonra 2 minÉ™ yaxın É™halisi olan rayonun BaÅŸlıbel kÉ™ndinin 73 sakini evlÉ™rini vaxtında tÉ™rk edÉ™ bilmir vÉ™ düÅŸmÉ™ndÉ™n qorunmaq üçün daÄŸlara çÉ™kilÉ™rÉ™k kahalara sığınırlar.

Onlar kahalarda cÉ™mi 18 gün gizlÉ™nÉ™ biliblÉ™r. Aprelin 18-dÉ™ ermÉ™nilÉ™r sakinlÉ™rin sığındığı kahaların yerini aÅŸkarladıqdan sonra onların üzÉ™rinÉ™ silahlı hücuma keçiblÉ™r. NÉ™ticÉ™dÉ™ sakinlÉ™rdÉ™n 14 nÉ™fÉ™r girov götürülüb, 18 nÉ™fÉ™r qÉ™tlÉ™ yetirilib. SaÄŸ qalan 30 nÉ™fÉ™r isÉ™ sığınacaq yerlÉ™rini kÉ™ndin É™razisindÉ™ki digÉ™r kahalara dÉ™yiÅŸÉ™rÉ™k mühasirÉ™ hÉ™yatını davam etdirib. Onlar 113 gündÉ™n sonra – iyulun 17-dÉ™ sığınacağı tÉ™rk edÉ™rÉ™k yalnız gecÉ™lÉ™r hÉ™rÉ™kÉ™t etmÉ™klÉ™ gizli daÄŸ yolları vasitÉ™silÉ™ ErmÉ™nistan ordusunun mühasirÉ™sindÉ™n çıxa biliblÉ™r.

BaÅŸlıbel faciÉ™si ilÉ™ baÄŸlı mÉ™lumatlar ABÅž DövlÉ™t Departamentinin Demokratiya, Ä°nsan Hüquqları vÉ™ ƏmÉ™k Bürosunun 2021-ci il dünya ölkÉ™lÉ™rindÉ™ insan hüquqlarının vÉ™ziyyÉ™tinÉ™ dair illik hesabatında da yer alıb.

AzÉ™rbaycan VÉ™tÉ™n müharibÉ™sindÉ™ torpaqlarını iÅŸÄŸaldan azad etdikdÉ™n sonra BaÅŸlıbel kÉ™ndinÉ™ dron vasitÉ™silÉ™ baxış keçirilib. Baxış zamanı hÉ™mçinin kÉ™nd É™razisindÉ™ iÅŸÄŸaldan É™vvÉ™l mövcud olmuÅŸ bütün yaÅŸayış evlÉ™rinin, inzibati binaların, infrastrukturun tamamilÉ™ bünövrÉ™sinÉ™ kimi dağıdıldığı aÅŸkar edilib.

Respublika BaÅŸ ProkurorluÄŸunda aparılan cinayÉ™t iÅŸinin istintaqı zamanı müÉ™yyÉ™n edilib ki, AzÉ™rbaycanın digÉ™r rayonları ilÉ™ yanaşı 1993-cü ilin aprel ayının É™vvÉ™llÉ™rindÉ™ ErmÉ™nistan Silahlı QüvvÉ™lÉ™ri hÉ™rbi tÉ™cavüzlÉ™ KÉ™lbÉ™cÉ™r rayonunu iÅŸÄŸal edÉ™rkÉ™n hÉ™min rayonun BaÅŸlıbel kÉ™ndindÉ™ mülki É™haliyÉ™ qarşı xüsusi amansızlıq vÉ™ qÉ™ddarlıq nümayiÅŸ etdiriblÉ™r.

ErmÉ™nistan silahlı qüvvÉ™lÉ™rinin avtomat vÉ™ iri çaplı silahlarla silahlanmış ünsürlÉ™ri öz azğınlıqlarını davam etdirÉ™rÉ™k 18 aprel 1993-cü il tarixdÉ™ silahsız mülki ÅŸÉ™xslÉ™rin öz doÄŸma kÉ™ndlÉ™rindÉ™ qayalara sığındığı yerlÉ™ri axtararaq aÅŸkar etmiÅŸ, hÉ™min gün saat 15-dÉ™n 21 radÉ™lÉ™rinÉ™dÉ™k kömÉ™ksiz vÉ™ziyyÉ™tdÉ™ qalmış mülki ÅŸÉ™xslÉ™rin gizlÉ™ndiyi maÄŸaraları atəşə tutmaÄŸa baÅŸlamışlar. NÉ™ticÉ™dÉ™ silahsız, hÉ™r hansı müqavimÉ™t göstÉ™rmÉ™k imkanına malik olmayan 12 nÉ™fÉ™r (1 nÉ™fÉ™r 12 yaÅŸlı uÅŸaq, 1 nÉ™fÉ™r 16 yaÅŸlı yeniyetmÉ™, o cümlÉ™dÉ™n 6 qadın, 6 kiÅŸi olmaqla) – 63 yaÅŸlı SÉ™mÉ™dov Yaqub Ä°sa oÄŸlu, 54 yaÅŸlı ƏhmÉ™dova Büsat ƏliÅŸ qızı, 12 yaÅŸlı ƏhmÉ™dova ZövqiyyÉ™ BinnÉ™t qızı, 60 yaÅŸlı Əmralıyev MÉ™hÉ™mmÉ™d Abış oÄŸlu, 29 yaÅŸlı Əmralıyev Surxay MÉ™hÉ™mmÉ™d oÄŸlu, 21 yaÅŸlı Əmralıyev Çingiz MÉ™hÉ™mmÉ™d oÄŸlu, 16 yaÅŸlı Əmralıyeva Aygün MÉ™hÉ™mmÉ™d qızı, 67 yaÅŸlı HÉ™sÉ™nova ÇiçÉ™k Mikayıl qızı, 68 yaÅŸlı CÉ™fÉ™rova Gülara CÉ™fÉ™r qızı, 95 yaÅŸlı CÉ™fÉ™rova GülgÉ™z QÉ™dim qızı, 22 yaÅŸlı Abdullayev Vüqar Ä°sa oÄŸlu vÉ™ 52 yaÅŸlı ƏsgÉ™rov Əhliman ƏvÉ™z oÄŸlu sığındıqları yerdÉ™ qÉ™sdÉ™n öldürülüb.

NÉ™ticÉ™sindÉ™ 14 nÉ™fÉ™r (3 nÉ™fÉ™r 2, 13 vÉ™ 15 yaÅŸlı uÅŸaqlar, o cümlÉ™dÉ™n 10 qadın, 4 kiÅŸi) - 93 yaÅŸlı Babayeva Kubra QÉ™dim qızı, 23 yaÅŸlı Əmralıyeva Arzu BinnÉ™t qızı, 56 yaÅŸlı ƏhmÉ™dov BinnÉ™t ƏbdülÉ™li oÄŸlu, 13 yaÅŸlı ƏhmÉ™dov NiyyÉ™t BinnÉ™t oÄŸlu, 15 yaÅŸlı ƏhmÉ™dova ŞərqiyyÉ™ BinnÉ™t qızı, 56 yaÅŸlı Əmralıyeva ZibeydÉ™ Abış qızı, 67 yaÅŸlı HÉ™sÉ™nova Leyli Əli qızı, 58 yaÅŸlı HÉ™sÉ™nova MÉ™rmÉ™r Cavad qızı, 63 yaÅŸlı HÉ™sÉ™nova Åžamama Hüseyn qızı, 36 yaÅŸlı HÉ™sÉ™nova ZeynÉ™b Mahmud qızı, 63 yaÅŸlı Qasımova Tutu Alı qızı, 2 yaÅŸlı MÉ™hÉ™mmÉ™dov Hökmdar Surxay oÄŸlu, 73 yaÅŸlı Yusifova Åžamama AÄŸa qızı vÉ™ 65 yaÅŸlı MÉ™nsimov Hüseyn Ä°brahim oÄŸlu girov götürülmüÅŸdür. HÉ™min ÅŸÉ™xslÉ™r sonradan girovluqdan azad edilsÉ™lÉ™r dÉ™, onlardan 9 nÉ™fÉ™ri aldıqları mÉ™nÉ™vi vÉ™ psixoloji sarsıntılardan vÉ™fat etmiÅŸlÉ™r.

Ä°stintaq materialları ilÉ™ hÉ™mçinin müÉ™yyÉ™n edilib ki, cinayÉ™tkar qruplaÅŸmanın üzvlÉ™rinin É™lindÉ™n digÉ™r maÄŸaralara qaçaraq gizlÉ™nÉ™n vÉ™ vÉ™hÅŸilÉ™rdÉ™n canını qurtarmaÄŸa çalışan 36 ÅŸÉ™xsdÉ™n 7 nÉ™fÉ™ri dÉ™, mühasirÉ™ ÅŸÉ™raitindÉ™ aldıqları xÉ™sarÉ™tlÉ™rdÉ™n KÉ™lbÉ™cÉ™r rayonunun müxtÉ™lif kÉ™ndlÉ™rindÉ™ dünyasını dÉ™yiÅŸiblÉ™r.

SaÄŸ qalmış BaÅŸlıbel kÉ™nd sakinlÉ™ri sonrakı tarixlÉ™rdÉ™ iki qrupa bölünmÉ™klÉ™ müxtÉ™lif maÄŸaralarda gizlÉ™nmiÅŸ, hÉ™yatları üçün yaranmış tÉ™hlükÉ™lÉ™rÉ™ baxmayaraq 12 may 1993-cü ildÉ™ gecÉ™ saatlarında hÉ™myerlilÉ™rinin qÉ™tlÉ™ yetirildiyi maÄŸaraların yanına yaxınlaşıb odlu silahlarla qÉ™tlÉ™ yetirilmiÅŸ 12 nÉ™fÉ™rin meyitlÉ™rini paltarlı vÉ™ziyyÉ™tdÉ™ iki cÉ™rgÉ™ (hÉ™r cÉ™rgÉ™dÉ™ 6 qÉ™bir olmaqla) qÉ™birlÉ™r qazmaqla dÉ™fn etdikdÉ™n sonra hadisÉ™ yerindÉ™n uzaqlaÅŸmışlar.

19 aprel 1993-cü ildÉ™n sonrakı tarixlÉ™rdÉ™ isÉ™ saÄŸ qalmış 29 nÉ™fÉ™r ÅŸÉ™xs- 21 yaÅŸlı ƏhmÉ™dova Sevil BinnÉ™t qızı, 55 yaÅŸlı ƏhmÉ™dov HümmÉ™t ƏbdülÉ™li oÄŸlu, 45 yaÅŸlı ƏlÉ™sgÉ™rov ƏlÉ™kbÉ™r ƏlÉ™sgÉ™r oÄŸlu, 36 yaÅŸlı ƏlÉ™sgÉ™rova SÉ™rmayÉ™ Sadıq qızı, 16 yaÅŸlı ƏlÉ™sgÉ™rov Habil ƏlÉ™kbÉ™r oÄŸlu, 14 yaÅŸlı ƏlÉ™sgÉ™rov RüstÉ™m ƏlÉ™kbÉ™r oÄŸlu, 12 yaÅŸlı ƏlÉ™sgÉ™rova SamirÉ™ ƏlÉ™kbÉ™r qızı, 9 yaÅŸlı ƏlÉ™sgÉ™rova TacirÉ™ ƏlÉ™kbÉ™r qızı, 33 yaÅŸlı Əmralıyev Xasay MÉ™hÉ™mmÉ™d oÄŸlu, 31 yaÅŸlı Əmralıyeva NÉ™rgiz MÉ™nsim qızı, 6 yaÅŸlı Əmralıyev Elmdar Xasay oÄŸlu, 4 yaÅŸlı Əmralıyev Şəhriyar Xasay oÄŸlu, 27 yaÅŸlı Əzizov ElÅŸad HÉ™sÉ™n oÄŸlu, 25 yaÅŸlı Əzizov Ä°smÉ™t Hüseyn oÄŸlu, 23 yaÅŸlı CÉ™fÉ™rov Mahir MÉ™hyÉ™ddin oÄŸlu, 58 yaÅŸlı QÉ™dimov QÉ™dim Muxtar oÄŸlu, 32 yaÅŸlı HÉ™sÉ™nov QÉ™zÉ™nfÉ™r Mahmud oÄŸlu, 38 yaÅŸlı HÉ™sÉ™nov Yahya Mahmud oÄŸlu, 25 yaÅŸlı ƏsgÉ™rova HÉ™cÉ™r Əhliman qızı, 23 yaÅŸlı ƏsgÉ™rova LalÉ™zÉ™r Əhliman qızı, 15 yaÅŸlı ƏsgÉ™rov VÉ™kil Əhliman oÄŸlu, 23 yaÅŸlı Abbasov CÉ™llÉ™t AÄŸaverdi oÄŸlu, 19 yaÅŸlı Mehdiyev SÉ™lim YusifÉ™li oÄŸlu, 22 yaÅŸlı Abbasquluyev MÉ™zahir Talıb oÄŸlu, 23 yaÅŸlı Abbasov ƏdalÉ™t Ərzuman oÄŸlu, 25 yaÅŸlı Abdullayev Müzahim MÉ™hÉ™rrÉ™m oÄŸlu, 23 yaÅŸlı ƏhmÉ™dov XÉ™lil Süleyman oÄŸlu, 22 yaÅŸlı ƏsgÉ™rov MüÅŸfiq Gülbaba oÄŸlu vÉ™ 23 yaÅŸlı Muradov Füzuli ƏkrÉ™m oÄŸlu 113 gün mühasirÉ™ hÉ™yatı yaÅŸadıqdan sonra çÉ™tin daÄŸ relyefinÉ™ malik yollarla KÉ™lbÉ™cÉ™r rayonunun ÇaykÉ™nd kÉ™ndinÉ™, oradan TÉ™rtÉ™r çayını vÉ™ QoÅŸqar dağını keçmÉ™klÉ™ DaÅŸkÉ™sÉ™n rayonu istiqamÉ™tindÉ™ meÅŸÉ™lÉ™rlÉ™ irÉ™lilÉ™yÉ™rÉ™k 1993-cü ilin iyul ayında DaÅŸkÉ™sÉ™n rayonunun ZivlÉ™n kÉ™ndinÉ™ çatmaqla hÉ™yatlarını xilas edÉ™ bilmiÅŸlÉ™r.

BaÅŸ ProkurorluÄŸunun Ä°stintaq idarÉ™sinin müstÉ™ntiqlÉ™ri tÉ™rÉ™findÉ™n mÉ™hkÉ™mÉ™nin meyitlÉ™rin ekshumasiyası haqqında qÉ™rarına É™sasÉ™n 24 aprel 2021-ci il tarixdÉ™ KÉ™lbÉ™cÉ™r rayonunun BaÅŸlıbel kÉ™ndindÉ™ müvafiq istintaq hÉ™rÉ™kÉ™tlÉ™ri keçirilÉ™rÉ™k 50 sm dÉ™rinlikdÉ™ torpaÄŸa basdırılmış kÉ™skin çürümÉ™yÉ™ mÉ™ruz qalaraq skletləşmiÅŸ 12 nÉ™fÉ™rin meyitlÉ™rinin qalıqları aÅŸkar edilib.

Azadmediatv.com