Ermənilərin kabusu Allahverdi Bağırov

• 01-01-2022 00:53
• 1833

AzÉ™rbaycanda tarix yazn, tarixdÉ™ iz qoyan ÅŸÉ™rÉ™fli övladları haqqında yazmaq, onları gÉ™nc nÉ™slÉ™ tanıtmaq lazımdır ki, onlarda milli vÉ™tÉ™npÉ™rvÉ™rlik ruhu formalaÅŸsın.

Azadmediatv.com AzÉ™rbaycanın Milli QÉ™hrÉ™manı, QarabaÄŸ müharibÉ™si ÅŸÉ™hidi, QarabaÄŸ futbol klubunun futbolçusu vÉ™ keçmiÅŸ baÅŸ məşqçisi Allahverdi Teymur oÄŸlu Bağırovun hÉ™yat vÉ™ döyüÅŸ yolu haqqında reportajı tÉ™qdim edir.

Allahverdi Bağırov 1992-ci ildÉ™ üç gün É™rzindÉ™ 1003 Xocalı É™sirini ermÉ™nilÉ™rin É™lindÉ™n xilas edÉ™n kiÅŸidir.. O,1946-cı il aprelin 22-dÉ™ AÄŸdamda anadan olub. Yeddi qız övladından sonra dünyaya gÉ™ldiyindÉ™n  ailÉ™si onu Allahın payı sanıb,  adını Allahverdi qoyub. O, gÉ™nc yaÅŸlarından cÉ™sarÉ™tli, qorxmaz, sözübütöv, haqsızlığa dözmÉ™yÉ™n vÉ™ vÉ™tÉ™npÉ™rvÉ™r oÄŸlan idi. HÉ™tta mÉ™ktÉ™bdÉ™ É™gÉ™r müÉ™llimlÉ™rdÉ™n biri hansısa ÅŸagirdin haqqını tapdalayırdısa,  etirazını bildirmÉ™kdÉ™n çÉ™kinmÉ™zdi. A.Bağırov orta tÉ™hsilini AÄŸdam ÅŸÉ™hÉ™r 1 saylı mÉ™ktÉ™bdÉ™ alıb. HÉ™lÉ™ mÉ™ktÉ™b illÉ™rindÉ™n  təşkilatçılıq mÉ™sÉ™lÉ™rindÉ™ xüsusi istedada malik idi. On atapşırılan iÅŸlÉ™rin öhdÉ™sindÉ™n layiqincÉ™ gÉ™lÉ™rdi.

Futbol karyerası

HÉ™lÉ™ kiçik yaÅŸlarından idmana, xüsusÉ™n dÉ™ futbola, yüngül atletika vÉ™ voleybola böyük hÉ™vÉ™si vardı. MÉ™ktÉ™b illÉ™rindÉ™ vÉ™ sonrakı vaxtlarda idmanın müxtÉ™lif növlÉ™rindÉ™ keçirilÉ™n yarışlarda AÄŸdamın qÉ™lÉ™bÉ™ qazanmasında xüsusi rolu olub. O, hÉ™m dÉ™, AÄŸdamın "QarabaÄŸ" Futbol Klubunun ÅŸÉ™rÉ™fini qoruyurdu. 1970-ci ildÉ™ FüzulidÉ™ "Qızıl sünbül" kubokunda "AÄŸdam" - "CÉ™brayıl" komandalarının qarşılaÅŸmasında "AÄŸdam" Klubunun kapitanı olub. 1976-cı ildÉ™ klubun baÅŸ məşqçisi tÉ™yin edilib vÉ™ elÉ™ hÉ™min ildÉ™ keçirilÉ™n Ümümittifaq BirinciliyindÉ™ AzÉ™rbaycanın dördüncü yer tutmasında böyük xidmÉ™ti olub. KeçmiÅŸ futbolçu MüÅŸfiq Hüseynov Allahverdi Bağırov haqqında danışarkÉ™qn onun ilk məşqçisi olduÄŸunu deyib: "RÉ™hmÉ™tlik milli qÉ™hrÉ™man Allahverdi Bağırov futboldan öncÉ™ bizÉ™ dürüst olmağı öyrÉ™tmiÅŸdi. Bizim hÉ™yata müstÉ™qil olaraq atılmağımızda rÉ™hmÉ™tliyin böyük É™mÉ™yi olub. HÉ™qiqÉ™tÉ™n dÉ™ o, futbolçulara gözÉ™l bir örnÉ™k idi".
A.Bağırov 1991-ci ildÉ™ "QarabaÄŸ" vÉ™ "Neftçi" veteranları arasında keçirilÉ™n oyunda iÅŸtirak edir. 1:1 baÅŸa çatan qarşılaÅŸmada AÄŸdam klubunun qolunu Allahverdi Bağırov vurub.

QarabaÄŸ müharibÉ™si vÉ™ döyüÅŸlÉ™rdÉ™ iÅŸtirakı

Allahverdi Bağırov AÄŸdam É™halisi tÉ™rÉ™findÉ™n göstÉ™rilÉ™n maddi yardım vÉ™ öz ÅŸÉ™xsi vÉ™saiti ilÉ™ QarabaÄŸ kÉ™ndlÉ™rindÉ™ yaradılmış kiçik özünümüdafiÉ™ dÉ™stÉ™lÉ™rinÉ™ yaxından kömÉ™klik edib. AÄŸdam rayonu É™razisindÉ™ gedÉ™n bütün döyüÅŸlÉ™rdÉ™ mÉ™rdliklÉ™ vuruÅŸub. MüharibÉ™ zamanı AÄŸdam Xalq CÉ™bhÉ™sinin sÉ™dri seçilib. MüstÉ™qil AzÉ™rbaycanın bayrağını ilk dÉ™fÉ™ AÄŸdama Allahverdi Bağırov sancıb.

1988-ci ildÉ™ AÄŸdamda ilk müdafiÉ™ dÉ™stÉ™lÉ™rinin formalaÅŸmasında böyük rolu olub. HÉ™min ildÉ™ dövlÉ™tin xÉ™bÉ™ri olmadan ƏsgÉ™ranla AÄŸdam arasında keÅŸikçi postu yaradılanda ora könüllü olaraq ilk dÉ™fÉ™ gedÉ™n onun qardaşı Eldar Bağırov olub, daha  sonra ermÉ™nilÉ™rlÉ™ hÉ™msÉ™rhÉ™d olan bütün kÉ™ndlÉ™rdÉ™ postlar yaradıb.

1991-ci ilin oktyabrın 1-dÉ™ AzÉ™rbaycan Silahlı QüvvÉ™lÉ™rinin AÄŸdamdakı hÉ™rbi hissÉ™lÉ™ri onun vÉ™ qardaşı Eldar Bağırovun komandirliyi altında yaradılıb. Eldar Bağırovun rÉ™hbÉ™rlik etdiyi hÉ™rbi hissÉ™ 845 nömrÉ™li AÄŸdam Ərazi ÖzünümüdafiÉ™ taboruudu.760 nÉ™fÉ™rlik batalyon "VÉ™tÉ™n oÄŸulları" adlanırdı. HÉ™min ildÉ™ onun qardaşı Eldar, Bakıda  keçirilÉ™n Ali Sovetin iclasından qayıdarkÉ™n, yaÅŸadığı evin qarşısında müÉ™mmalı ÅŸÉ™kildÉ™ qÉ™tlÉ™ yetirilib. Qardaşı Eldarın ölümündÉ™n sonra A.Bağırov saqqal saxlamaÄŸa başıayıb vÉ™ batalyona rÉ™hbÉ™rlik edib.

Allahverdi Bağırovun çÉ™kdiyi xÉ™ritÉ™

1991-ci ilin avqust ayında Allahverdi Bağırov RÉ™him Qazıyevın müdafiÉ™sinÉ™ qalxaraq uÅŸaqlıq dostu CÉ™fÉ™r Ä°mamÉ™liyevlÉ™ savaÅŸ hÉ™ddinÉ™ gÉ™ldilÉ™r. CÉ™fÉ™rin açdığı atəş nÉ™ticÉ™sindÉ™ Bağırov ayağından yaralanır. 1992-ci ilin yanvarında Allahverdi Bağırovun komandirlik etdiyi tabor Naxçıvanlı kÉ™ndindÉ™ iÅŸÄŸalçıların bütün canlı qüvvÉ™si vÉ™ texnikası darmadağın edir, 150 döyüÅŸçü ilÉ™ ƏsgÉ™ran qalasına qÉ™dÉ™r irÉ™lilÉ™yib, Pircamal kÉ™ndindÉ™ki bütün yüksÉ™kliklÉ™ru tutaraq, KÉ™tük kÉ™ndi ilÉ™ üzbÉ™üz mövqe qurub. Bu É™mÉ™liyyatın baÅŸa çatması vÉ™ ermÉ™ni bayraqlarını AzÉ™rbaycan bayraqları ilÉ™ É™vÉ™z etmÉ™k üçün Allahverdi Bağırovun döyüÅŸçülÉ™rinÉ™ cÉ™mi iki saat vaxt lazım olub. Bu É™mÉ™liyyata görÉ™ Allahverdi Bağırov "General MÉ™hÉ™mmÉ™d ƏsÉ™dov" mükafatına layiq görülüb. ƏsgÉ™rlÉ™to vÉ™ döyüÅŸ yoldaÅŸları onun haqqında danışarkÉ™n deyirdilÉ™r ki, Allahverdi Bağırov yeganÉ™ komandir idi ki, döyüÅŸ zamanı öndÉ™ gedirdi. O, çox ciddi, tÉ™lÉ™bkar adam idi. Bir dÉ™fÉ™ kÉ™ndi alanda dedi ki, birdÉ™n kimsÉ™ kÉ™nddÉ™ É™halini qarÉ™t edÉ™r, doÄŸma oÄŸlum da olsa, güllÉ™lÉ™yÉ™cÉ™m. Biz oÄŸurluÄŸa getmirik, torpaq almaÄŸa gedirik.
1992-ci il ermÉ™nilÉ™r Bağırova mÉ™lumat verirlÉ™r ki, mayın 8-dÉ™ ÅžuÅŸa iÅŸÄŸal olunacaq. O da hÉ™min mÉ™lumatı  bütün dövlÉ™t qurumlarına çatdırır. HÉ™min ay Bağırov qÉ™rargaha beÅŸ É™sgÉ™ri çağırtdırıb birlikdÉ™ plan hazırlamaÄŸa baÅŸlayır.

Allahverdi Bağırovun É™n böyük hÉ™rbi uÄŸuru 1992-ci il 12 iyun AranzÉ™min döyüÅŸündÉ™ olub. AranzÉ™min kÉ™ndi üzrÉ™ döyüÅŸlÉ™rdÉ™ onun dÉ™stÉ™si 100 nÉ™fÉ™r ermÉ™ni É™sgÉ™rini mÉ™hv edib vÉ™ 10 düÅŸmÉ™n É™sgÉ™rini É™sir götürür.

Xocalı soyqırımı

Onun, Xocalı soyqırımı zamanı hÉ™lak olanların meyidlÉ™rinin döyüÅŸ meydanından çıxarılmasında vÉ™ azÉ™rbaycanlı É™sirlÉ™rin ermÉ™ni iÅŸÄŸalçı É™sgÉ™rlÉ™rin meyidlÉ™ri vÉ™ É™sirlÉ™ri ilÉ™ dÉ™yiÅŸdirilÉ™rÉ™k azad edilmÉ™sindÉ™ dÉ™ É™vÉ™zsiz xidmÉ™ti olub. HÉ™min É™mÉ™liyyatlar keçirilÉ™n zaman AÄŸdam rayonunda 300 nÉ™fÉ™r hÉ™lak olur. A. Bağırov ermÉ™ni polkovnik Vitali Balasyan vasitÉ™silÉ™ üç gün É™rzindÉ™ 1003 Xocalı É™sirini ermÉ™nilÉ™rin É™lindÉ™n xilas edir. A. Bağırov ermÉ™ni É™sirlÉ™ri avtobusla gÉ™tirib, sahiblÉ™rinÉ™ tÉ™hvil verir. O, cÉ™sÉ™dlÉ™ri AÄŸdam mÉ™scidindÉ™, kÉ™fÉ™nÉ™ tutdurub torpaÄŸa tapşırırdı, AÄŸdamın QaraÄŸacı qÉ™biristanlığında o, AzÉ™rbaycan É™sirlÉ™rini tÉ™hvil alır.

SÉ™kkiz günlük ermÉ™ni É™sirliyindÉ™ iÅŸgÉ™ncÉ™lÉ™rÉ™ mÉ™ruz qalan HüseynaÄŸa Quliyev müsahibÉ™lÉ™rindÉ™ deyib ki, mÉ™ni É™sirlikdÉ™n qurtarmaq üçün AÄŸdam döyüÅŸlÉ™rindÉ™ É™sir düÅŸmüÅŸ Suriyadan olan ermÉ™ni ilÉ™ dÉ™yiÅŸmÉ™li idilÉ™r: "BelÉ™ dÉ™ oldu. ErmÉ™nilÉ™r Milli QÉ™hrÉ™man Allahverdi Bağırova pul tÉ™klif etdi ki, hÉ™min Suriya ermÉ™nisini qaytarsın. Amma yeri behiÅŸt olsun, rÉ™hmÉ™tlik Allahverdi kiÅŸilik göstÉ™rib ermÉ™nini pula deyil, mÉ™nÉ™ dÉ™yiÅŸdi. Anamı da buraxmışdılar"
MÉ™hz Allahverdi Bağırovun Vitali Balasanyanla apardığı danışıqlar nÉ™ticÉ™sindÉ™ hÉ™rbi operator SeyidaÄŸa Mövsümlü vÉ™ Çingiz Mustafayevin Xocalı hadisÉ™lÉ™rinin görüntülÉ™rini lentÉ™ alması mümkün olub. E.Bağırov Xocalı faciÉ™sindÉ™n hÉ™ddindÉ™n artıq sarsılır. Xocalı qadınlarını vÉ™ qızlarını o vÉ™ziyyÉ™rdÉ™ görÉ™ndÉ™n sonra özünÉ™ gÉ™lÉ™ bilmirdi. XüsusÉ™n dÉ™ 9 yaÅŸlı qız uÅŸaqının vÉ™hÅŸicÉ™sinÉ™ ölümü ona pis tÉ™sir edir.

Tanınmış tele-jurnalist Nadejda Ä°smayılova A.Bağırovu belÉ™ xatırlayır: "Onun üzündÉ™ki solmuÅŸ tÉ™bÉ™ssümü, yorÄŸun sifÉ™tinı unuda bilmirÉ™m. MÉ™nÉ™ elÉ™ gÉ™lirdi ki, bu güclü, cüssÉ™li oÄŸlan gözlÉ™rimin qarşısında bu dÉ™qiqÉ™ sÉ™ndÉ™rlÉ™yib yıxılacaq. Heç kim bilmirdi ki, o nÉ™ zaman yatır. ÜmumiyyÉ™tlÉ™, yatırmı? MÉ™n çÉ™kiliÅŸ qrupumuzun rejissoru Namiq ÅžirÉ™libÉ™yov vÉ™ operator Ä°zzÉ™t Əzizovla çÉ™kiliÅŸlÉ™ri sÉ™hÉ™r o baÅŸdan baÅŸlayırdıq, eÅŸidirdik ki, Allahverdi artıq hardasa insanların kömÉ™yinÉ™ çatır, üzÉ™rinÉ™ düÅŸÉ™n hansısa É™mÉ™liyyatı yerinÉ™ yetirir. Gah ermÉ™nilÉ™rlÉ™ danışıqlarda olurdu, gah meyit dÉ™yiÅŸirdi, gah da aÄŸlayıb-sızlayan ana-bacıların É™trafında onlara ürÉ™k-dirÉ™k verir, saçlarını tumarlayırdı. QÉ™fildÉ™n gedib postları yoxlayırdı, AÄŸdamı qoruyan uÅŸaqların ayıq-sayıq olmaları üçün tapşırıqlar verirdi. Bir dÉ™ görürdün ki, É™linÉ™ bir dÉ™fÉ™ dÉ™ tüfÉ™ng götürmÉ™yÉ™n müdafiÉ™çilÉ™ri silahla davranmağı öyrÉ™dir. Allahverdi ƏsgÉ™rÉ™na - döyüÅŸlÉ™rin É™n qızğın mÉ™rkÉ™zinÉ™ gedib oradan ermÉ™nilÉ™rdÉ™n ya ölümüzü, ya dirimizi alıb gÉ™tirirdi. Bu ermÉ™ni silahlı É™sgÉ™rlÉ™ri ilÉ™ qarşılaÅŸmanın hÉ™r dÉ™qiqÉ™sindÉ™ ölüm var idi..."

Allahverdi Bağırovun məzarı

1992-ci ilin  iyunun 12-dÉ™ tÉ™cili iÅŸ üçün geri, AÄŸdama çaÄŸrılan Allahverdi Bağırovun olduÄŸu maşın NaxçıvanikdÉ™n geri qayıdarkÉ™n minaya düÅŸür. Maşında olan digÉ™r üç nÉ™fÉ™r saÄŸ qalsa da, Allahverdi Bağırov sürücüsü vÉ™ Nizami adlı hÉ™kimlÉ™ birlikdÉ™ hÉ™lak olur. Tankçı  Sevil Abbasovanın sözlÉ™rinÉ™ görÉ™ onu ancaq sÉ™nÉ™dlÉ™rindÉ™n tanıya biliblÉ™r.

A.Bağırov hÉ™lak olanda Bakıdakı ŞəhidlÉ™r Xiyabanında ona qÉ™bir qazılmışdı. Lakin müÉ™yyÉ™n sÉ™bÉ™blÉ™rÉ™ görÉ™ qardaşı Eldar Bağırovun yanında — AÄŸdam rayon ŞəhidlÉ™r xiyabanında dÉ™fn edilir.Bakıdakı ŞəhidlÉ™r Xiyabanında Allahverdi Bağırov üçün qazılan qÉ™birdÉ™ isÉ™ ondan bir gün sonra hÉ™lak olan AzÉ™rbaycanın Milli QÉ™hrÉ™manı Çingiz Mustafayev dÉ™fn edilir.
Alahverdi Bağırovun  bir oÄŸlu vÉ™ iki qızı var.  OÄŸlu ElÅŸÉ™n Bağırov müharibÉ™ veteranıdır. HÉ™r iki qızı isÉ™ DövlÉ™t SÉ™rhÉ™d XidmÉ™tinin zabitlÉ™ridirlÉ™r - DSX-nın Tibb xidmÉ™ti kapitanı Aynur Bağırova vÉ™ polkovnik-leytenant Zümrüd Bağırova.

AzÉ™rbaycan Respublikası prezidentinin 24 fevral 1993-cü il tarixli 476 saylı fÉ™rmanı ilÉ™ Bağırov Allahverdi Teymur oÄŸluna ölümündÉ™n sonra "AzÉ™rbaycanın Milli QÉ™hrÉ™manı" adına layiq görülüb. Sonradan HeydÉ™r Əliyevin fÉ™rmanı ilÉ™ Allahverdi Bağırov "Qızıl Ulduz" medalı tÉ™ltif olunub.

AzÉ™rbaycanın Milli QÉ™hrÉ™manı, ÅŸÉ™hid Allahverdi Bağırovun hÉ™rbçi qızları torpaqlarımız iÅŸÄŸaldan azad edilÉ™ndÉ™n dÉ™rhal sonra  atalarının  AÄŸdamda yerləşən mÉ™zarını ziyarÉ™t ediblÉ™r.

 A.Bağırovun hÉ™r iki qızı DövlÉ™t SÉ™rhÉ™d XidmÉ™tinin zabitlÉ™ridirlÉ™r. DSX-nın Tibb xidmÉ™ti kapitanı Aynur Bağırova deyib ki, atası Allahverdi Bağırovun 27 il öncÉ™ ÅŸÉ™hadÉ™tÉ™ qovuÅŸduÄŸu AÄŸdam torpağına yenidÉ™n qayıdışına görÉ™ çox xoÅŸbÉ™xtdir:

“Atamın hÉ™miÅŸÉ™ mÉ™nÉ™ arzuladığı peÅŸÉ™yÉ™ yiyÉ™lÉ™nÉ™rÉ™k bu gün fÉ™xrlÉ™ DövlÉ™t SÉ™rhÉ™d XidmÉ™tinin zabiti olaraq mÉ™zarını ziyarÉ™t etmÉ™yimlÉ™ qürur duyuram. Bu qÉ™lÉ™bÉ™ sevincini bizÉ™ yaÅŸatdığı üçün Ali BaÅŸ Komandanımıza, AzÉ™rbaycan Respublikasının Prezidenti, cÉ™nab Ä°lham ƏliyevÉ™ vÉ™ müzÉ™ffÉ™r AzÉ™rbaycan Ordusuna minnÉ™tdarlığımı bildirirÉ™m. ƏminÉ™m ki, 27 ildÉ™n sonra iÅŸÄŸaldan azad edilmiÅŸ AÄŸdama gÉ™liÅŸimizlÉ™ atamın vÉ™ digÉ™r ÅŸÉ™hidlÉ™rimizin nigaran ruhları bu gün rahatlıq tapacaq”.

A.Bağırovun digÉ™r qızı, polkovnik-leytenant Zümrüd Bağırova bildirib ki, bu gün 1993-cü ildÉ™ tÉ™rk etdiyi VÉ™tÉ™n torpağında, sonuncu dÉ™fÉ™ 6 yaşında ziyarÉ™t etdiyi atasının mÉ™zarı önündÉ™dir: “Qürurverici hissdir ki, mÉ™n atamın yolunu davam etdirÉ™rÉ™k sÉ™rhÉ™dçi zabit kimi öz torpaqlarımıza qÉ™dÉ™m basmışam. DoÄŸma torpaqlarımızı bizÉ™ qaytardığı üçün AzÉ™rbaycan Respublikasının Prezidenti, cÉ™nab Ali BaÅŸ Komandan Ä°lham ƏliyevÉ™ vÉ™ qÉ™hrÉ™man döyüÅŸçülÉ™rimizÉ™ öz dÉ™rin təşəkkürümü bildirirÉ™m. Torpağımız uÄŸrunda ÅŸÉ™hid olmuÅŸ bütün qÉ™hrÉ™manlarımızın vÉ™ atamın ruhu qarşısında baÅŸ É™yirÉ™m”.

Azadmediatv.com