Vüsal Qasımlı: "Ermənistanın Zəngəzur Dəhlizi üzrə müqaviməti Azərbaycanın yaratdığı yeni geoiqtisadi reallıqda mənasızdır”.

• 14-06-2021 12:33
• 938

"ZÉ™ngÉ™zur DÉ™hlizi tÉ™kcÉ™ Naxçıvanla AzÉ™rbaycanın digÉ™r bölgÉ™lÉ™ri arasında nÉ™qliyyat imkanlarının açılması deyil, bütövlükdÉ™ XÉ™zÉ™r vÉ™ Aralıq dÉ™nizi hövzÉ™lÉ™rinin, daha geniÅŸ mÉ™nada isÉ™ CÉ™nub-Şərqi vÉ™ MÉ™rkÉ™zi Asiya ilÉ™ Avropanın É™laqÉ™lÉ™ndirilmÉ™sidir".

Azadmediatv.com-un xÉ™bÉ™rinÉ™ görÉ™, bu haqda  Ä°qtisadi Ä°slahatların TÉ™hlili vÉ™ Kommunikasiya MÉ™rkÉ™zinin (Ä°Ä°TKM) icraçı direktoru Vüsal Qasımlı deyib.

V,Qasımlı  qeyd edib ki, VÉ™tÉ™n MüharibÉ™sindÉ™ QÉ™lÉ™bÉ™si ilÉ™ geostrateji vÉ™ geoiqtisadi É™hÉ™miyyÉ™tini daha da artıran AzÉ™rbaycan Şərq-QÉ™rb xÉ™ttinin üzÉ™rindÉ™ Bakı-Tbilisi-Qars vÉ™ ZÉ™ngÉ™zur nÉ™qliyyat damarları ilÉ™ ÅŸaxÉ™lÉ™nmÉ™ni hÉ™yata keçirir vÉ™ böyük Avrasiya coÄŸrafiyasının “çeÅŸidlÉ™mÉ™ mÉ™rkÉ™zi”nÉ™ çevrilir: “Hazırda ÇindÉ™n Avropaya gedÉ™n nÉ™qliyyat vasitÉ™lÉ™rinin sayı artdıqca, É™ks istiqamÉ™tdÉ™ dÉ™ nÉ™qliyyat vasitÉ™lÉ™rinin iÅŸlÉ™mÉ™sinÉ™ ehtiyac yaranır ki, xÉ™rclÉ™r aÅŸağı düÅŸsün. ÜstÉ™lik, ZÉ™ngÉ™zur dÉ™hlizinÉ™ marağı artıran daha bir amil, Avrasiyada ÅŸimal quru yolu üzrÉ™ PolÅŸa-Belarus sÉ™rhÉ™dindÉ™ yaranan texniki vÉ™ idarÉ™etmÉ™ mÉ™hdudiyyÉ™tlÉ™ri ilÉ™ baÄŸlıdır. AzÉ™rbaycanın irÉ™li sürdüyü ZÉ™ngÉ™zur dÉ™hlizi bu baxımdan Şərq-QÉ™rb üzrÉ™ gündÉ™lik milyardlarla dollar daşıma hÉ™yata keçirÉ™n kommersiya qurumlarına vÉ™ baÅŸda Çin vÉ™ Avropa olmaqla onların maraqlarını müdafiÉ™ edÉ™n dövlÉ™tlÉ™rÉ™ sÉ™rfÉ™lidir. Ä°llik ticarÉ™t dövriyyÉ™si 2019-cu ildÉ™ 560 milyard avroya çatan Avropa Ä°ttifaqı vÉ™ Çin ZÉ™ngÉ™zur dÉ™hlizi kimi alternativ marÅŸrutlarda maraqlıdır. Eyni zamanda, ticarÉ™t dövriyyÉ™si 6 milyard dollara çatan TürkiyÉ™ vÉ™ MÉ™rkÉ™zi Asiya, hÉ™mçinin 21 milyard dollarlıq ticarÉ™t dövriyyÉ™sinÉ™ sahib olan Çin vÉ™ TürkiyÉ™nin perspektiv iqtisadi É™laqÉ™lÉ™ri üçün ZÉ™ngÉ™zur dÉ™hlizi É™hÉ™miyyÉ™tlidir. HÉ™tta ZÉ™ngÉ™zur dÉ™hlizi TürkiyÉ™-Rusiya iqtisadi É™laqÉ™lÉ™rinin dÉ™ güclÉ™nmÉ™sinÉ™ imkanlar aça bilÉ™r”.

“Okeanlarda Kamçatkadan Malay yarımadasına qÉ™dÉ™r “birinci ada zÉ™nciri” ilÉ™ üzləşən, eyni zamanda, coÄŸrafiyasının qÉ™rb dÉ™rinliklÉ™rindÉ™ daxili regionlarını inkiÅŸaf etdirmÉ™k istÉ™yÉ™n Çin Orta dÉ™hlizin üzÉ™rindÉ™ yerləşən vÉ™ diversifikasiya imkanı yaradan ZÉ™ngÉ™zur marÅŸrutunu dÉ™stÉ™klÉ™yir. Çin lideri Si Cinpin Prezident Ä°lham ƏliyevÉ™ mÉ™ktubunda deyirdi ki, “Bir kÉ™mÉ™r, bir yol” müÅŸtÉ™rÉ™k layihÉ™si üzrÉ™ ölkÉ™lÉ™rimizin É™mÉ™kdaÅŸlığı dÉ™rinləşmÉ™kdÉ™ davam edir… ikitÉ™rÉ™fli dostluq vÉ™ É™mÉ™kdaÅŸlıq münasibÉ™tlÉ™rinin daha da inkiÅŸaf etdirilmÉ™si üçün SizinlÉ™ birgÉ™ sÉ™ylÉ™r göstÉ™rmÉ™yÉ™ hazıram”.

Bakı dÉ™niz limanını “Yaşıl Liman” olaraq qÉ™bul edÉ™n Avropanın da ZÉ™ngÉ™zur DÉ™hlizindÉ™ iqtisadi maraqları var. Yeri gÉ™lmiÅŸkÉ™n, 2020-ci ildÉ™ COVID-19 pandemiyasına baxmayaraq, Bakı Limanının ticarÉ™t dövriyyÉ™si 20 faiz artıb. HÉ™min ildÉ™ aşırılan iri hÉ™cmli nÉ™qliyyat vasitÉ™lÉ™rinin (TIR) vÉ™ konteynerlÉ™rin sayı isÉ™ son 30 ilin rekord sÉ™viyyÉ™sindÉ™ olub. Aydınlıq üçün deyÉ™k ki, 2020-ci ildÉ™ “EU-China Express” yük qatarlarının daşıması É™vvÉ™lki illÉ™ müqayisÉ™dÉ™ 65 faiz artıb. Bakı Limanında son 5 ilin göstÉ™ricilÉ™ri ilÉ™ müqayisÉ™dÉ™ TIR-ın aşırılmasında 5 dÉ™fÉ™, konteynerlÉ™rdÉ™ 3 dÉ™fÉ™, quru yük terminalında aşırılan yüklÉ™rin hÉ™cmindÉ™ isÉ™ 3,5 dÉ™fÉ™ artım qeydÉ™ alınıb.

ErmÉ™nistanın dÉ™miryollarına nÉ™zarÉ™t edÉ™n Rusiyanın CÉ™nubi Qafqaz DÉ™miryolu ÅžirkÉ™ti dÉ™ ZÉ™ngÉ™zur dÉ™hlizindÉ™ kommersiya baxımından maraqlıdır. ErmÉ™nistandan Ä°rana 3,5 milyard ABÅž dollarına baÅŸa gÉ™lÉ™cÉ™k bahalı dÉ™miryol xÉ™ttinin çÉ™kilmÉ™sindÉ™ marağı olmayan rÉ™smi Tehran üçün dÉ™ ZÉ™ngÉ™zur dÉ™hlizi yeni nÉ™qliyyat imkanları açdığına görÉ™ iqtisadi baxımdan faydalıdır.

“Nobel laureatı Pol Kruqmanın “Kanada özündÉ™n çox ABÅž-a yaxındır” ifadÉ™si bizim regiona tÉ™tbiq edilsÉ™, “ErmÉ™nistan özündÉ™n çox AzÉ™rbaycana yaxındır” deyilÉ™ bilÉ™r”. Bu mülahizÉ™ni irÉ™li sürÉ™n V.Qasımlının fikrincÉ™, ErmÉ™nistanın 1570 kilometrlik dövlÉ™t sÉ™rhÉ™dinin üçdÉ™ ikisi AzÉ™rbaycanladır, hÉ™tta yerdÉ™ qalan üçdÉ™ bir uzunluqda sÉ™rhÉ™din dÉ™ yarısından çoxu AzÉ™rbaycanın müttÉ™fiqi TürkiyÉ™ ilÉ™dir: “ErmÉ™nistanın qonÅŸulara É™razi iddiası sÉ™bÉ™bindÉ™n sÉ™rhÉ™dlÉ™rinin 83,2 faizi qapalıdır. ErmÉ™nistanın sanksiyalara mÉ™ruz qalmış Ä°ranla 44 kilometrlik sÉ™rhÉ™di mÉ™hdud ötürücülük imkanlarına malikdir. Gürcüstan üzÉ™rindÉ™n É™sas ticarÉ™t tÉ™rÉ™fdaşı olan Rusiyaya yeganÉ™ çıxış yolu sayılan “Yuxarı Lars” keçid mÉ™ntÉ™qÉ™sinin mövsümi amillÉ™r dÉ™ nÉ™zÉ™rÉ™ alınmaqla potensialı aÅŸağıdır. Buna görÉ™ dÉ™ Sinqapur möcüzÉ™sinin atası sayılan Li Kuan Yunun dediyi kimi, “qonÅŸularla döyüÅŸmÉ™k yox, ticarÉ™t etmÉ™k lazımdır”. ZÉ™ngÉ™zur yolunun açılması ilÉ™ ErmÉ™nistan dalana dirÉ™nÉ™n iqtisadiyyatı üçün müÉ™yyÉ™n perspektivlÉ™r aça bilÉ™r. ErmÉ™nistanın ZÉ™ngÉ™zur DÉ™hlizi üzrÉ™ müqavimÉ™ti AzÉ™rbaycanın yaratdığı yeni geoiqtisadi reallıqda mÉ™nasızdır”.

Azadmediatv.com