Prezident İlham Əliyevin sədrliyi ilə bu ilin altı ayının sosial-iqtisadi yekunlarına həsr olunmuş müşavirə keçirilib (YENİLƏNİB)

• 11-07-2023 23:52
• 3931

Ä°yulun 11-dÉ™ AzÉ™rbaycan Respublikasının Prezidenti Ä°lham Əliyevin sÉ™drliyi ilÉ™ 2023-cü ilin altı ayının sosial-iqtisadi yekunlarına hÉ™sr olunmuÅŸ müÅŸavirÉ™ keçirilib.

Azadmediatv.com xÉ™bÉ™r verir ki, dövlÉ™timizin baÅŸçısı müÅŸavirÉ™dÉ™ çıxış edib.

Prezident İlham Əliyevin

çıxışı

- Ä°lin É™vvÉ™lindÉ™ verdiyim tapşırıqların yerinÉ™ yetirilmÉ™si ilÉ™ baÄŸlı bir çox addımlar atılmışdır. Ä°lin altı ayı arxada qalır. MüÉ™yyÉ™n dÉ™rÉ™cÉ™dÉ™ yekunlar haqqında danışmaq olar. Halbuki É™minÉ™m ki, ilin sonuna qÉ™dÉ™r ölkÉ™mizin uÄŸurlu inkiÅŸafı tÉ™min edilÉ™cÉ™kdir. Bu ilin altı ayında isÉ™ É™sas istiqamÉ™timiz ölkÉ™mizin dayanıqlı inkiÅŸafının tÉ™min edilmÉ™si, qeyri-neft sektorunun inkiÅŸafı, Qarabağın vÉ™ Şərqi ZÉ™ngÉ™zurun bÉ™rpası, iqtisadi vÉ™ sosial sahÉ™lÉ™rdÉ™ islahatların davam etdirilmÉ™si idi.

DeyÉ™ bilÉ™rÉ™m ki, bütövlükdÉ™ altı ay É™rzindÉ™ iqtisadiyyatımız inkiÅŸaf edib, halbuki mütlÉ™q rÉ™qÉ™mlÉ™r o qÉ™dÉ™r dÉ™ böyük deyil. Ancaq qeyri-neft sektorumuz vÉ™ qeyri-neft sektorunun sÉ™naye sahÉ™si kifayÉ™t qÉ™dÉ™r artıbdır. Qeyri-neft sÉ™nayemiz 6,5 faiz artıbdır vÉ™ qeyri-neft sektoru, ümumiyyÉ™tlÉ™, 3 faizdÉ™n çox artıbdır.

Bununla bÉ™rabÉ™r, bizim maliyyÉ™ vÉ™ziyyÉ™timiz böyük dÉ™rÉ™cÉ™dÉ™ yaxşılaşıb, bunun bir çox sÉ™bÉ™blÉ™ri var. Ä°lk növbÉ™dÉ™, maliyyÉ™ sektorundakı nizam-intizamın möhkÉ™mlÉ™ndirilmÉ™si, vergi vÉ™ gömrük orqanlarında islahatların davam etdirilmÉ™si, ÅŸÉ™ffaflığın tÉ™min edilmÉ™si - bütün bu amillÉ™r imkan verdi ki, ilin ortasında biz büdcÉ™yÉ™ yenidÉ™n baxaq vÉ™ dürüstləşmÉ™ aparaq. Bu, çox sevindirici haldır, çünki proqnozlardan xeyli dÉ™rÉ™cÉ™dÉ™ böyük vÉ™sait toplanmışdır. Onsuz da bizim builki dövlÉ™t büdcÉ™miz rekord hÉ™ddÉ™ çatmışdır, 33 milyard manatdan çox sÉ™viyyÉ™yÉ™ qalxmışdır. Ancaq ilin birinci yarısında É™lavÉ™ gÉ™lirlÉ™rin É™ldÉ™ edilmÉ™si imkan verdi ki, biz tÉ™cili hÉ™llini gözlÉ™yÉ™n mÉ™sÉ™lÉ™lÉ™ri daha tez zamanda hÉ™ll etmÉ™k üçün büdcÉ™yÉ™ É™lavÉ™lÉ™r edÉ™k vÉ™ bunu etdik. Bu gün bizim büdcÉ™miz 36 milyard manatdan çoxdur. ƏlbÉ™ttÉ™, bu, bizÉ™ imkan verir ki, hÉ™m ölkÉ™ qarşısında duran É™sas investisiya layihÉ™lÉ™rini icra edÉ™k, ilk növbÉ™dÉ™, bir daha demÉ™k istÉ™yirÉ™m ki, azad edilmiÅŸ torpaqlarda geniÅŸ quruculuq iÅŸlÉ™rinÉ™ növbÉ™ti tÉ™kan verÉ™k vÉ™ bizim hÉ™rbi gücümüzü artıraq.

DürüstləşmÉ™ zamanı bizim É™sas iki istiqamÉ™timiz dÉ™ çox açıq-aydın qoyulmuÅŸdur. BütövlükdÉ™ 3 milyard manatdan çox vÉ™sait É™lavÉ™ edildi. Bunun 1,8 milyard manat hissÉ™si Qarabağın vÉ™ Şərqi ZÉ™ngÉ™zurun bÉ™rpa edilmÉ™sinÉ™ istiqamÉ™tlÉ™ndirilmiÅŸdir, 1,1 milyard manat isÉ™ hÉ™rbi potensialımızın güclÉ™nmÉ™sinÉ™. YÉ™ni, ayrılmış mÉ™bləğin mütlÉ™q É™ksÉ™riyyÉ™ti bu iki istiqamÉ™tÉ™ yönÉ™ldilmiÅŸdir vÉ™ bu da tÉ™biidir. Çünki bu gün ölkÉ™ qarşısında duran iki É™sas vÉ™zifÉ™ mÉ™hz bu vÉ™zifÉ™lÉ™rdir.

Biz xarici dövlÉ™t borcunun idarÉ™ edilmÉ™si istiqamÉ™tindÉ™ dÉ™ öz iÅŸimizi mÉ™nim bir neçÉ™ il bundan É™vvÉ™l verdiyim tapşırıqlar É™sasında qurmuÅŸduq. MÉ™n bir neçÉ™ il bundan É™vvÉ™l demiÅŸdim ki, biz qarşıya hÉ™dÉ™f qoymalıyıq vÉ™ qoymuÅŸduq ki, xarici dövlÉ™t borcumuz ümumi daxili mÉ™hsulumuzun 10 faizinin altında olsun, o sÉ™viyyÉ™dÉ™ olsun. Biz artıq bu hÉ™dÉ™fÉ™ dÉ™ çatdıq. MütlÉ™q rÉ™qÉ™mlÉ™rdÉ™ bizim borcumuz cÉ™mi 6,7 milyard dollardır vÉ™ bu da ümumi daxili mÉ™hsulumuzun tÉ™xminÉ™n 10 faizini təşkil edir. ƏlbÉ™ttÉ™ ki, ümumi daxili mÉ™hsulumuzun son rÉ™qÉ™mlÉ™ri ilin sonunda hesablanacaq. Ancaq indi dÉ™ proqnoz vermÉ™k mümkündür. Birinci altı ayda ümumi daxili mÉ™hsul 60 milyard manatdan çox təşkil etmiÅŸdir.

MüsbÉ™t mÉ™qamlardan biri vÉ™ bu da xüsusilÉ™ qeyd olunmalıdır. Çünki bir çox ölkÉ™lÉ™rdÉ™, hÉ™tta ölkÉ™lÉ™rin É™ksÉ™riyyÉ™tindÉ™ biz tamamilÉ™ baÅŸqa mÉ™nzÉ™rÉ™ görürük. Amma bizdÉ™ xarici ticarÉ™t balansımızın müsbÉ™t - yÉ™ni, profisiti çox böyük sÉ™viyyÉ™dÉ™dir. ÖlkÉ™lÉ™rin böyük É™ksÉ™riyyÉ™ti daha çox idxal edir, nÉ™inki ixrac edir. BizdÉ™ isÉ™ bu, tam É™ksinÉ™dir vÉ™ ilin birinci altı ayında bizim profisitimiz tÉ™qribÉ™n 10 milyard dollara yaxındır. ƏgÉ™r bu templÉ™r qorunsa, tÉ™sÉ™vvür edin, biz ilin sonuna qÉ™dÉ™r hansı rÉ™qÉ™mlÉ™rÉ™ çatacağıq. TÉ™bii ki, bunun birbaÅŸa tÉ™siri makroiqtisadi sabitliyin tÉ™min edilmÉ™sinÉ™dir. Makroiqtisadi sabitlik uzun illÉ™r É™rzindÉ™ tÉ™min edilir. Manatın mÉ™zÉ™nnÉ™si altı ildir ki, sabitdir vÉ™ bu da dünya praktikasında, xüsusilÉ™ indiki ÅŸÉ™raitdÉ™ nadir hadisÉ™lÉ™rdÉ™n biridir. YÉ™ni, bu, düÅŸünülmüÅŸ siyasÉ™tin tÉ™zahürüdür vÉ™ bu siyasÉ™tin mÉ™rkÉ™zindÉ™ tÉ™bii ki, AzÉ™rbaycan vÉ™tÉ™ndaşı dayanır. Çünki makroiqtisadi sabitlik tÉ™bii ki, ölkÉ™ iqtisadiyyatına tÉ™sir edir. Amma, ilk növbÉ™dÉ™, bunun É™n ciddi tÉ™siri insanların yaÅŸayış sÉ™viyyÉ™sinÉ™dir. BizdÉ™ isÉ™ hÉ™m minimum É™mÉ™khaqları, hÉ™m minimum pensiyalar müntÉ™zÉ™m olaraq artırılır. Bununla paralel olaraq manat sabitdir.

ƏlbÉ™ttÉ™ ki, inflyasiyanın ikirÉ™qÉ™mli olması bizi düÅŸündürmÉ™lidir. Ümid edirÉ™m ki, ilin sonuna qÉ™dÉ™r inflyasiya birrÉ™qÉ™mli sÉ™viyyÉ™yÉ™ düÅŸÉ™ bilÉ™r. Burada tÉ™bii sÉ™bÉ™blÉ™rlÉ™ yanaşı, subyektiv sÉ™bÉ™blÉ™r dÉ™ vardır. Onlar daha ciddi araÅŸdırılmalıdır vÉ™ ilin sonuna qÉ™dÉ™r atılacaq addımlarla baÄŸlı tÉ™kliflÉ™r verilmÉ™lidir. Çünki AzÉ™rbaycanın bütövlükdÉ™ iqtisadi potensialı vÉ™ iqtisadi sahÉ™dÉ™ É™ldÉ™ edilmiÅŸ nÉ™ticÉ™lÉ™r fonunda inflyasiyanın 12 faiz sÉ™viyyÉ™sindÉ™ olması, É™lbÉ™ttÉ™ ki, arzuolunan deyil.

Qeyd etdiyim kimi, bizim büdcÉ™ dürüstləşmÉ™sindÉ™n sonra iki É™sas istiqamÉ™timiz Qarabağın, Şərqi ZÉ™ngÉ™zurun bÉ™rpası vÉ™ hÉ™rbi qüdrÉ™timizin artırılması idi. Birinci istiqamÉ™tlÉ™ É™laqÉ™dar deyÉ™ bilÉ™rÉ™m ki, hÉ™r ÅŸey nÉ™zÉ™rdÉ™ tutduÄŸumuz planlardan daha sürÉ™tlÉ™ icra edilir. Bütün güclÉ™rimizi sÉ™fÉ™rbÉ™r etmiÅŸik. Artıq bu il Talış kÉ™ndinÉ™ vÉ™ Laçın ÅŸÉ™hÉ™rinÉ™ keçmiÅŸ mÉ™cburi köçkünlÉ™rin qayıtmasını tÉ™min etmiÅŸik. Ä°lin sonuna qÉ™dÉ™r Laçın ÅŸÉ™hÉ™rinin Zabux vÉ™ Sus kÉ™ndlÉ™rinÉ™ dÉ™ keçmiÅŸ mÉ™cburi köçkünlÉ™r qayıdacaqlar. Qayıdış proqramı ardıcıllıqla aparılır vÉ™ belÉ™liklÉ™, ilin sonuna qÉ™dÉ™r bizim artıq beÅŸ yaÅŸayış mÉ™ntÉ™qÉ™mizdÉ™ - bir ÅŸÉ™hÉ™r vÉ™ dörd kÉ™ndimizdÉ™ vÉ™tÉ™ndaÅŸlar öz dÉ™dÉ™-baba torpaqlarında tam mÉ™skunlaÅŸacaqlar. BütövlükdÉ™ Böyük Qayıdış proqramının birinci mÉ™rhÉ™lÉ™sindÉ™ 100 yaÅŸayış mÉ™ntÉ™qÉ™sinin yenidÉ™n qurulması nÉ™zÉ™rdÉ™ tutulur. MÉ™n ÅŸÉ™xsÉ™n 30 yaÅŸayış mÉ™ntÉ™qÉ™sinin - 8 ÅŸÉ™hÉ™r, 22 qÉ™sÉ™bÉ™ vÉ™ kÉ™ndin tÉ™mÉ™linin qoyulmasında iÅŸtirak etmiÅŸÉ™m. BaÅŸ planlar hazırlanıb tÉ™sdiqlÉ™nib, bir çox yerlÉ™rdÉ™ fÉ™al inÅŸaat iÅŸlÉ™ri aparılır. TÉ™bii ki, ilk növbÉ™dÉ™, infrastruktur layihÉ™lÉ™ri icra olunur. Çünki bu layihÉ™lÉ™r icra edilmÉ™dÉ™n biz vÉ™tÉ™ndaÅŸları qaytara bilmÉ™rik. Eyni zamanda, yaÅŸayış evlÉ™rinin inÅŸası sürÉ™tlÉ™ gedir. MÉ™n Laçın ÅŸÉ™hÉ™rinin timsalında bunu deyÉ™ bilÉ™rÉ™m ki, cÉ™mi sÉ™kkiz ay É™rzindÉ™ ÅŸÉ™hÉ™rin böyük hissÉ™si tamamilÉ™ bÉ™rpa edilib vÉ™ yeddi yüzdÉ™n çox ailÉ™ üçün burada hÉ™m fÉ™rdi evlÉ™r, hÉ™m çoxmÉ™nzilli evlÉ™r hazırlanır. Laçın ÅŸÉ™hÉ™rinin gÉ™lÉ™cÉ™k inkiÅŸaf planı ilÉ™ baÄŸlı É™lavÉ™ addımlar da atılacaq.

ƏlbÉ™ttÉ™ ki, biz, bu sahÉ™dÉ™ görülÉ™cÉ™k iÅŸlÉ™ri daim diqqÉ™t mÉ™rkÉ™zindÉ™ saxlamalıyıq. DeyÉ™ bilÉ™rÉ™m ki, mÉ™nim gündÉ™lik fÉ™aliyyÉ™timdÉ™ bu mÉ™sÉ™lÉ™ bu gün birinci yerdÉ™ dayanan mÉ™sÉ™lÉ™dir vÉ™ biz daim bütün iÅŸlÉ™rÉ™ nÉ™zarÉ™t edirik. HökumÉ™t üzvlÉ™ri vÉ™ digÉ™r rÉ™smi ÅŸÉ™xslÉ™r müntÉ™zÉ™m olaraq azad edilmiÅŸ bölgÉ™lÉ™rÉ™ ezam olunurlar. Biz hÉ™r ÅŸeyi planlı ÅŸÉ™kildÉ™ edirik, orada É™n yüksÉ™k standartlar tÉ™tbiq edilir vÉ™ edilmÉ™lidir. BütövlükdÉ™ nÉ™zÉ™rdÉ™ tutulmuÅŸ investisiya proqramı É™sasında bu ilin sonuna qÉ™dÉ™r QarabaÄŸ vÉ™ Şərqi ZÉ™ngÉ™zura biz tÉ™qribÉ™n 12 milyard manata qÉ™dÉ™r vÉ™saitin xÉ™rclÉ™nmÉ™sini tÉ™min edÉ™cÉ™yik. Onu da bildirmÉ™liyÉ™m ki, görülÉ™n bütün iÅŸlÉ™r AzÉ™rbaycan hesabına hÉ™yata keçirilir. Ä°ki mÉ™ktÉ™b istisna olmaqla, qalan bütün infrastruktur, inÅŸaat iÅŸlÉ™ri AzÉ™rbaycanın büdcÉ™si hesabına vÉ™ AzÉ™rbaycanın dövlÉ™t ÅŸirkÉ™tlÉ™ri tÉ™rÉ™findÉ™n hÉ™yata keçirilir. Eyni zamanda, HeydÉ™r Əliyev Fondu ondan çox mÉ™scidi yenidÉ™n inÅŸa edir, yaxud da ki, onları É™saslı ÅŸÉ™kildÉ™ bÉ™rpa edir.

GÉ™lÉ™n ilin investisiya proqramı hazırlananda, - yaxın gÉ™lÉ™cÉ™kdÉ™ biz artıq gÉ™lÉ™n ilin büdcÉ™sini dÉ™ müzakirÉ™ etmÉ™yÉ™ baÅŸlayacağıq, - É™lbÉ™ttÉ™ ki, Qarabağın vÉ™ Şərqi ZÉ™ngÉ™zurun investisiya xÉ™rclÉ™rinÉ™ baxacağıq vÉ™ elÉ™ etmÉ™liyik ki, maliyyÉ™ qıtlığı ucbatından vaxt itirmÉ™yÉ™k. YenÉ™ dÉ™ deyirÉ™m bizim maliyyÉ™ imkanlarımız geniÅŸlÉ™nir. Amma o demÉ™k deyil ki, bizim bu sahÉ™dÉ™ problemlÉ™rimiz yoxdur. ÖlkÉ™ qarşısında duran bir çox vÉ™zifÉ™lÉ™r var. Ä°nfrastruktur layihÉ™lÉ™ri tÉ™kcÉ™ QarabaÄŸda, Şərqi ZÉ™ngÉ™zurda yox, bütün ölkÉ™ üzrÉ™ hÉ™yata keçirilir. SÉ™naye inkiÅŸafı ilÉ™ baÄŸlı vÉ™ digÉ™r mÉ™sÉ™lÉ™lÉ™rlÉ™ baÄŸlı bizim çox böyük maliyyÉ™ resurslarımız cÉ™lb edilir, sÉ™fÉ™rbÉ™r olunur. ƏlbÉ™ttÉ™ ki, biz ayrılan hÉ™r bir vÉ™saitÉ™ böyük qÉ™naÉ™tlÉ™ yanaÅŸmalıyıq vÉ™ ÅŸÉ™ffaflıq tam tÉ™min edilmÉ™lidir - hÉ™m büdcÉ™ gÉ™lirlÉ™rinin toplanmasında, hÉ™m dÉ™ xÉ™rclÉ™nmÉ™sindÉ™. Qeyd etdiyim kimi, büdcÉ™yÉ™ É™lavÉ™ edildikdÉ™ ikinci É™sas istiqamÉ™t hÉ™rbi gücümüzün artırılmasına istiqamÉ™tlÉ™ndirilmiÅŸdir. Bu da tÉ™biidir. BeynÉ™lxalq vÉ™ziyyÉ™t bÉ™llidir. MÉ™nim uzun illÉ™r dediyim sözlÉ™r bu gün É™yani ÅŸÉ™kildÉ™ özünü büruzÉ™ verir. Dünyanın müxtÉ™lif yerlÉ™rindÉ™ beynÉ™lxalq hüquq iÅŸlÉ™mir. BeynÉ™lxalq hüquqa, beynÉ™lxalq təşkilatların qÉ™rarlarına, qÉ™tnamÉ™lÉ™rinÉ™ bel baÄŸlamaq olmaz. Biz hÉ™miÅŸÉ™ hüququn tÉ™rÉ™fdarı idik, o cümlÉ™dÉ™n beynÉ™lxalq hüququn. Biz hÉ™miÅŸÉ™ É™dalÉ™tin tÉ™rÉ™fdarı idik. Bu gün dÉ™ É™dalÉ™tin vÉ™ beynÉ™lxalq hüququn tÉ™rÉ™fdarıyıq vÉ™ beynÉ™lxalq müstÉ™vidÉ™ bu mövqeyi müdafiÉ™ edirik. HÉ™m bir ölkÉ™ kimi, hÉ™m dÉ™ 120 ölkÉ™ni birləşdirÉ™n QoÅŸulmama HÉ™rÉ™katının sÉ™dri kimi vÉ™ nazirlÉ™r sÉ™viyyÉ™sindÉ™ son toplantı bir daha onu göstÉ™rdi.

Ancaq biz görürük ki, dünyada qaydalar tamamilÉ™ pozulub, davranış qaydalarına, beynÉ™lxalq hüquqa É™mÉ™l edilmir. Biz demÉ™k olar ki, bunu hÉ™r gün görürük, hÉ™r gün. Böyük dövlÉ™tlÉ™r, hansılar ki, beynÉ™lxalq hüququn tÉ™minatçısı rolunu öz üzÉ™rinÉ™ götürüblÉ™r, birinci onlar bu hüququ pozurlar vÉ™ sonra da onu É™saslandırırlar. ÖlkÉ™lÉ™r deyÉ™ndÉ™ mÉ™n bütün böyük ölkÉ™lÉ™ri nÉ™zÉ™rdÉ™ tuturam. NecÉ™ deyÉ™rlÉ™r, hÉ™rÉ™si öz xÉ™tti ilÉ™ ya konvensiyaları pozur, ya beynÉ™lxalq hüquq normalarını pozur, ya da oturuÅŸmuÅŸ beynÉ™lxalq davranış qaydalarını pozur vÉ™ bunu heç gizlÉ™tmir dÉ™. Ona görÉ™, É™lbÉ™ttÉ™ ki, biz, ilk növbÉ™dÉ™, özümüzü qorumaq üçün, öz müstÉ™qilliyimizi qorumaq üçün, seçimimizi qorumaq üçün, hÉ™yat tÉ™rzimizi qorumaq üçün, É™razi bütövlüyümüzü qorumaq üçün daha güclü olmalıyıq. Ä°kinci QarabaÄŸ müharibÉ™si baÅŸa çatandan sonra biz dayanmadan bu istiqamÉ™tdÉ™ çox ciddi addımlar atmışdıq vÉ™ mÉ™n bunu artıq bildirmiÅŸÉ™m, bir dÉ™ demÉ™k istÉ™yirÉ™m, bu gün AzÉ™rbaycan Silahlı QüvvÉ™lÉ™ri daha böyük hÉ™rbi potensiala malikdir. HÉ™m döyüÅŸ qabiliyyÉ™ti, hÉ™m silah vÉ™ texnika ilÉ™ tÉ™chizat baxımından daha da güclü olacağıq, çünki bu proses dayanmır vÉ™ dayanmamalıdır. MÉ™n demiÅŸÉ™m, iki istiqamÉ™t üzrÉ™ - hÉ™rbi potensial vÉ™ azad edilmiÅŸ torpaqların bÉ™rpasına nÉ™ qÉ™dÉ™r vÉ™sait lazımdır biz o qÉ™dÉ™r dÉ™ ayıracağıq.

Biz bu siyasÉ™ti aparmaqla ölkÉ™mizin qüdrÉ™tini artırırıq. Çünki bu gün dünyada güc amili ön plandadır vÉ™ güclÉ™ hesablaşırlar, gücdÉ™n çÉ™kinirlÉ™r. Biz son iki il yarım É™rzindÉ™ bir neçÉ™ dÉ™fÉ™ bunu bir neçÉ™ ünvana göstÉ™rmiÅŸik vÉ™ heç kim bizim iradÉ™mizÉ™ tÉ™sir edÉ™ bilmÉ™z. ƏksinÉ™, bizÉ™ qarşı tuÅŸlanmış bütün oxları sındırıb öz lÉ™yaqÉ™timizi qoruya bilmiÅŸik vÉ™ maraqlarımızı qoruya bilmiÅŸik, daha É™lavÉ™ sözlÉ™rÉ™ ehtiyac yoxdur, hÉ™r ÅŸey göz qabağındadır. NecÉ™ deyÉ™rlÉ™r, dÉ™rinÉ™ getmÉ™k istÉ™mirÉ™m, amma bunu artıq hÉ™r kÉ™s görür, görmÉ™lidir vÉ™ bilmÉ™lidir ki, AzÉ™rbaycanla hÉ™dÉ™-qorxu, ultimatum dili ilÉ™ heç kim danışa bilmÉ™z vÉ™ hesab edirÉ™m ki, bundan sonra belÉ™ cÉ™hdlÉ™r dÉ™ olmayacaq.

Bundan sonrakı illÉ™rdÉ™ Silahlı QüvvÉ™lÉ™rimizin modernləşdirilmÉ™si, bu sahÉ™dÉ™ islahatların dÉ™rinləşdirilmÉ™si, yeni silahlı birləşmÉ™lÉ™rin yaradılması vÉ™ tÉ™kmilləşdirilmÉ™si istiqamÉ™tindÉ™, o cümlÉ™dÉ™n É™n müasir silahların, texnikaların alınması istiqamÉ™tindÉ™ iÅŸlÉ™r plan üzrÉ™ gedir. Ä°kinci QarabaÄŸ müharibÉ™sindÉ™n sonra Silahlı QüvvÉ™lÉ™rimizdÉ™ aparılan islahatlar hÉ™lÉ™ baÅŸa çatmayıb, o cümlÉ™dÉ™n struktur islahatları. Biz öz Silahlı QüvvÉ™lÉ™rimizi É™n qabaqcıl orduların sÉ™viyyÉ™sinÉ™ çatdırmalıyıq, yÉ™ni, tÉ™bii ki, AzÉ™rbaycan miqyasını nÉ™zÉ™rÉ™ almaq ÅŸÉ™rtilÉ™. Struktur islahatları, idarÉ™etmÉ™ vÉ™ özünü müdafiÉ™etmÉ™ qabiliyyÉ™ti nöqteyi-nÉ™zÉ™rindÉ™n biz elÉ™ güc yaradırıq ki, yerləşdiyimiz coÄŸrafiyada özümüzü tam É™min hiss edÉ™ bilÉ™k. Bu gün dÉ™ belÉ™dir, amma daha böyük iÅŸlÉ™r dÉ™ görülmÉ™lidir. YenÉ™ dÉ™ deyirÉ™m, bu sahÉ™ elÉ™ sahÉ™dir ki, burada az danışmaq, çox iÅŸ görmÉ™k lazımdır. Ona görÉ™ bundan artıq demÉ™k istÉ™mirÉ™m. HÉ™r halda AzÉ™rbaycan xalqı É™min ola bilÉ™r ki, bizim tÉ™hlükÉ™sizliyimiz etibarlı É™llÉ™rdÉ™dir. AzÉ™rbaycan xalqı bundan sonra da rahat yaÅŸaya bilÉ™r vÉ™ yaÅŸamalıdır. Bizim qarşıda duran vÉ™zifÉ™lÉ™rimizdÉ™n biri tÉ™bii ki, ErmÉ™nistanla olan münasibÉ™tlÉ™rimizdir. Burada, bu sahÉ™dÉ™, yÉ™ni, nÉ™ticÉ™ tÉ™kcÉ™ bizdÉ™n asılı deyil. Halbuki bizim siyasÉ™timiz ErmÉ™nistan tÉ™rÉ™fini dÉ™ vacib addımların atılmasına sövq edir. Ancaq, É™lbÉ™ttÉ™ ki, bu, qarşılıqlı fÉ™aliyyÉ™tdir.

Bizim sülh danışıqları ilÉ™ baÄŸlı mövqeyimiz aydındır, mÉ™ntiqlidir, beynÉ™lxalq hüquqa É™saslanır. Hesab edirÉ™m ki, bu prinsiplÉ™, beynÉ™lxalq hüququn norma vÉ™ prinsiplÉ™ri É™sasında sülh müqavilÉ™si imzalana bilÉ™r. HÉ™r halda mÉ™n hesab edirÉ™m ki, belÉ™ imkanlar var. Son danışıqlar raundları vÉ™ bir neçÉ™ gündÉ™n sonra nÉ™zÉ™rdÉ™ tutulan yüksÉ™k sÉ™viyyÉ™li tÉ™maslar bir mÉ™qsÉ™di güdür ki, biz sülh anlaÅŸmasına daha da yaxınlaÅŸaq. Biz bunu arzulayırıq, bunu təşəbbüskar kimi irÉ™li sürmüÅŸük. Ancaq yenÉ™ dÉ™ deyirÉ™m, hÉ™r ÅŸey bizdÉ™n asılı deyil, qarşı tÉ™rÉ™f dÉ™ buna hazır olmalıdır vÉ™ sözdÉ™ ifadÉ™ etdiyi prinsiplÉ™ri kağız üzÉ™rinÉ™ dÉ™ keçirmÉ™lidir.

Son müsbÉ™t mÉ™qamlardan biri odur ki, ErmÉ™nistan tÉ™rÉ™finin mövqeyindÉ™ müsbÉ™tÉ™ doÄŸru hÉ™rÉ™kÉ™t var. ƏgÉ™r keçÉ™n ilin oktyabrında AzÉ™rbaycanın É™razi bütövlüyünü, suverenliyini vÉ™ sÉ™rhÉ™dlÉ™rini qÉ™bul etmiÅŸdirsÉ™, bu ilin may ayında daha irÉ™li gedÉ™rÉ™k artıq AzÉ™rbaycan É™razisinin parametrlÉ™rini dÉ™, o cümlÉ™dÉ™n QarabaÄŸ vÉ™ anklav kÉ™ndlÉ™rimiz daxil olmaq ÅŸÉ™rtilÉ™ rÉ™smÉ™n tanıyıb. Bu, müsbÉ™t hal kimi qiymÉ™tlÉ™ndirilmÉ™lidir. Ä°ndi sıra gÉ™lib çatıb ki, eyni sözlÉ™r kağız üzÉ™rindÉ™ dÉ™ öz tÉ™sdiqini tapsın, imzalar atılsın vÉ™ münasibÉ™tlÉ™r yaradılsın. HÉ™r halda biz bu istiqamÉ™tdÉ™ öz sÉ™ylÉ™rimizi davam etdirÉ™cÉ™yik.

Bizim digÉ™r sahÉ™lÉ™rdÉ™ki vÉ™zifÉ™lÉ™rlÉ™ baÄŸlı deyÉ™ bilÉ™rÉ™m ki, xüsusilÉ™ son vaxtlar nÉ™qliyyat sektorunun É™hÉ™miyyÉ™ti daha da artır. Çünki bÉ™zi mÉ™hdudlaÅŸdırıcı tÉ™dbirlÉ™r yeni nÉ™qliyyat marÅŸrutlarının açılmasına gÉ™tirib çıxarır vÉ™ AzÉ™rbaycanın É™lveriÅŸli coÄŸrafi vÉ™ziyyÉ™ti, É™lbÉ™ttÉ™ ki, bizim üçün É™lavÉ™ imkanlar yaradır. Bildiyiniz kimi, biz nÉ™qliyyat sektorunun inkiÅŸafı ilÉ™ baÄŸlı uzun illÉ™r ardıcıl siyasÉ™t aparırıq vÉ™ öz É™razimizdÉ™ infrastrukturu demÉ™k olar ki, É™vvÉ™lki dövrün tÉ™lÉ™batına uyÄŸun olaraq tam modernləşdirmiÅŸik. Amma bu gün tÉ™lÉ™bat daha da artır. Çünki yüklÉ™r artır, nÉ™qliyyat marÅŸrutları, qeyd etdiyim kimi mÉ™hdudlaşır. HÉ™m Åžimaldan CÉ™nuba vÉ™ É™ks istiqamÉ™tdÉ™, hÉ™m dÉ™ ŞərqdÉ™n QÉ™rbÉ™ vÉ™ É™ks istiqamÉ™tdÉ™ yükdaşımaların artması göz önündÉ™dir. Burada da AzÉ™rbaycan çox etibarlı tÉ™rÉ™fdaÅŸ kimi çıxış edir vÉ™ öz qonÅŸuları ilÉ™ sıx tÉ™masdadır, qonÅŸuların nÉ™qliyyat problemlÉ™rinin hÉ™lli üçün öz kömÉ™yini dÉ™ É™sirgÉ™mir. Eyni zamanda, bu sahÉ™ bizim üçün prioritet sahÉ™lÉ™rdÉ™n biridir. MÉ™n bir neçÉ™ dÉ™fÉ™ demiÅŸÉ™m, bir daha demÉ™k istÉ™yirÉ™m, bizim istÉ™yimiz tÉ™kcÉ™ böyük yüklÉ™ri aşıran tranzit ölkÉ™ olmaq deyil. Bizim istÉ™yimiz odur ki, bu nÉ™qliyyat marÅŸrutları üzÉ™rindÉ™ istehsal sahÉ™lÉ™ri yaradılsın, biznes imkanları yaradılsın, sÉ™rmayÉ™ qoyulsun. Biz öz iÅŸlÉ™rimizi bu istiqamÉ™tdÉ™ aparmalıyıq, o cümlÉ™dÉ™n qonÅŸu ölkÉ™lÉ™rlÉ™ tÉ™maslar É™snasında. Hüquqi baza var, sÉ™naye zonaları artıq uzun illÉ™rdir ki, fÉ™aliyyÉ™t göstÉ™rir. ƏlÉ™t Azad Ä°qtisadi Zonasının rÉ™smi açılışı oldu vÉ™ dövlÉ™t tÉ™rÉ™findÉ™n qoyulan sÉ™rmayÉ™ artıq nÉ™ticÉ™ vermÉ™yÉ™ baÅŸlamışdır. ÖzÉ™l investorlar da artıq cÉ™lb edilib vÉ™ biz bunun nÉ™ticÉ™lÉ™rini görürük.

YÉ™ni, bir sözlÉ™, biz gÉ™rÉ™k nÉ™qliyyat dÉ™hlizlÉ™rinin biznesÉ™ olan tÉ™siri haqqında özümüz üçün konseptual qaydada bir araÅŸdırma aparaq vÉ™ özümüz üçün bir hÉ™dÉ™f müÉ™yyÉ™nləşdirÉ™k ki, biz nÉ™ istÉ™yirik. ÖlkÉ™ É™razisindÉ™ CÉ™nubdan Åžimala vÉ™ ŞərqdÉ™n QÉ™rbÉ™ gedÉ™n yollar demÉ™k olar ki, rayonlarımızın É™ksÉ™riyyÉ™tini É™hatÉ™ edir. DemÉ™li, hÉ™r bir istiqamÉ™t üzrÉ™ spesifikaya görÉ™, iqlimÉ™ görÉ™, ixtisaslaÅŸmaya görÉ™ xüsusi bir biznes imkanları olmalıdır. HökumÉ™t üzvlÉ™ri bu mÉ™sÉ™lÉ™ ilÉ™ baÄŸlı öz tÉ™kliflÉ™rini hazırlasınlar. Bizim ümumi biznesin inkiÅŸafı konsepsiyamız var, müxtÉ™lif alÉ™tlÉ™r var, o cümlÉ™dÉ™n güzəştli kreditlÉ™r vÉ™ digÉ™r alÉ™tlÉ™r. YÉ™ni, bunu indi nÉ™qliyyat marÅŸrutları prizmasından da tÉ™hlil etsÉ™k, mÉ™ncÉ™ yaxşı olar.

Onu da bildirmÉ™liyÉ™m ki, bu yaxınlarda biz öz nÉ™qliyyat imkanlarımızı hüdudlarımızın kÉ™narına da çıxara bildik, ilk növbÉ™dÉ™, Qara dÉ™nizdÉ™. Üç böyük tanker alınmışdır, hÉ™rÉ™si 115 min tonluq. Bu, ilk dÉ™fÉ™dir AzÉ™rbaycan tarixindÉ™, mÉ™nim göstÉ™riÅŸimlÉ™ hÉ™ll olunub. TankerlÉ™rÉ™ dÉ™ “ÅžuÅŸa”, “QarabaÄŸ” vÉ™ “ZÉ™ngÉ™zur” adları verilib.

AzÉ™rbaycan mallarının AzÉ™rbaycan ÅŸirkÉ™ti tÉ™rÉ™findÉ™n daşınması bizÉ™ É™lavÉ™ gÉ™lir gÉ™tirÉ™cÉ™k vÉ™ biz artıq Qara dÉ™nizdÉ™ dÉ™ varıq. Biz onsuz da var idik. Bizim kiçik hÉ™cmli gÉ™milÉ™rimiz var idi. Amma bu gün bizim “Aframax” tipli É™n böyük tankerlÉ™rimizdÉ™n üçü artıq Qara dÉ™nizdÉ™ iÅŸlÉ™yir. Lazım olarsa, onların sayını biz artıra bilÉ™rik.

Bizim XÉ™zÉ™rdÉ™ki gÉ™miqayırma imkanlarımıza da yenidÉ™n baxmalıyıq. Çünki qonÅŸu ölkÉ™lÉ™rdÉ™n sifariÅŸlÉ™r gÉ™lir. Bizim gÉ™miqayırma zavodumuz mövcud daşıma imkanlarımıza hesablanmışdır. Eyni zamanda, uzun illÉ™r fÉ™aliyyÉ™t göstÉ™rÉ™n gÉ™milÉ™rin sıradan çıxmasını da nÉ™zÉ™rÉ™ alırıq. Çünki onlar sıradan çıxır, tÉ™zÉ™lÉ™nmÉ™lidir. Amma indi daha böyük tÉ™lÉ™bat var - hÉ™m bizim, hÉ™m dÉ™ ki, qonÅŸu ölkÉ™lÉ™rin. BelÉ™liklÉ™, istisna deyil ki, biz nÉ™ vaxtsa gÉ™miqayırma zavodunun istehsalat sahÉ™lÉ™rinin geniÅŸlÉ™ndirilmÉ™sinÉ™ dÉ™ baÅŸlaya bilÉ™rik. YÉ™ni, siz bunu diqqÉ™tdÉ™ saxlayın. HÉ™r halda xaricdÉ™n gÉ™lÉ™n sifariÅŸlÉ™r, - biz artıq ilkin danışıqlara baÅŸlamışıq, - çox müsbÉ™t haldır vÉ™ bu, bir daha göstÉ™rir ki, biz hÉ™r ÅŸeyi vaxtında edirik.

ƏgÉ™r bu gün bizdÉ™ gÉ™miqayırma zavodu olmasaydı, biz tankerlÉ™ri, gÉ™milÉ™ri haradan alacaqdıq? Ä°ndi sual ritorikdir. Biz É™vvÉ™llÉ™r haradan alırdıq, indi oradan heç kim ala bilmir. Ona görÉ™ bu, vaxtında atılmış strateji bir addım idi. ƏlÉ™t BeynÉ™lxalq DÉ™niz TicarÉ™t Limanının imkanlarının geniÅŸlÉ™ndirilmÉ™si dÉ™. Bu göstÉ™riÅŸi dÉ™ mÉ™n vermiÅŸdim, biz bunu da etmÉ™liyik. Çünki bizim aşırma qabiliyyÉ™timiz 15 milyon tona hesablanıb. ƏvvÉ™lki dövr üçün bu, kifayÉ™t idi. Bir-iki ildÉ™n sonra bu, çatmaya bilÉ™r, çünki yenÉ™ dÉ™ mÉ™n É™vvÉ™lcÉ™dÉ™n nÉ™yi isÉ™ demÉ™k istÉ™mirÉ™m. Amma qonÅŸu ölkÉ™lÉ™rlÉ™ vÉ™ tÉ™rÉ™fdaÅŸ ölkÉ™lÉ™rlÉ™ aparılan danışıqlar göstÉ™rir ki, AzÉ™rbaycan É™razisindÉ™n bir neçÉ™ dÉ™fÉ™ çox yüklÉ™rin daşınması mümkün olacaqdır.

Bir mÉ™sÉ™lÉ™yÉ™ dÉ™ mÉ™n toxunmaq istÉ™rdim. Bu da ekoloji tarazlıqla baÄŸlı olan mÉ™sÉ™lÉ™dir. QarabaÄŸ vÉ™ Şərqi ZÉ™ngÉ™zur ekoloji fÉ™lakÉ™t zonasına çox yaxın idi. Çünki ErmÉ™nistan hÉ™m ErmÉ™nistandakı müÉ™ssisÉ™lÉ™rin fÉ™aliyyÉ™ti nÉ™ticÉ™sindÉ™, eyni zamanda, o vaxt iÅŸÄŸal edilmiÅŸ torpaqlarda - QarabaÄŸda vÉ™ Şərqi ZÉ™ngÉ™zurda tÉ™bii resurslarımızın vÉ™hÅŸicÉ™sinÉ™ istismarı nÉ™ticÉ™sindÉ™ tÉ™biÉ™timizÉ™ böyük zÉ™rbÉ™ vurub. TÉ™kcÉ™ onu demÉ™k kifayÉ™tdir ki, 60 min hektardan çox meÅŸÉ™ fondu ermÉ™nilÉ™r tÉ™rÉ™findÉ™n dağıdılıb, talan edilib, çıxarılıb, satılıb, yaxud parket düzÉ™ldiblÉ™r vÉ™ satıblar. YÉ™ni, bütün bu peyk görüntülÉ™ri bizdÉ™ var. Ä°ndi transsÉ™rhÉ™d tÉ™hlükÉ™lÉ™ri mütlÉ™q nÉ™zÉ™rÉ™ alınmalıdır vÉ™ AzÉ™rbaycanın burada sÉ™rgilÉ™diyi mövqeyi yenÉ™ dÉ™ beynÉ™lxalq tÉ™crübÉ™yÉ™, beynÉ™lxalq konvensiyalara É™saslanır, o cümlÉ™dÉ™n Espo Konvensiyasına, bunu hÉ™r kÉ™s internetdÉ™ açıb baxa bilÉ™r. O göstÉ™rir ki, transsÉ™rhÉ™d çayların çirklÉ™ndirilmÉ™si vÉ™ ölkÉ™lÉ™rin sÉ™rhÉ™dlÉ™rinÉ™ yaxın müÉ™ssisÉ™lÉ™rin, ekoloji tÉ™hlükÉ™ mÉ™nbÉ™yi sayıla bilÉ™cÉ™k müÉ™ssisÉ™lÉ™rin yaradılması qonÅŸu ölkÉ™lÉ™rlÉ™ mütlÉ™q razılaÅŸdırılmalıdır vÉ™ biz bunu ErmÉ™nistandan tÉ™lÉ™b edirik. Bu gün AzÉ™rbaycan ictimaiyyÉ™ti, qeyri-hökumÉ™t təşkilatları artıq bu mÉ™sÉ™lÉ™ ilÉ™ baÄŸlı ErmÉ™nistanın rÉ™smi orqanlarına müraciÉ™t ünvanlayıblar vÉ™ ekologiya sahÉ™sindÉ™ fÉ™aliyyÉ™t göstÉ™rÉ™n beynÉ™lxalq ekspertlÉ™r vÉ™ qeyri-hökumÉ™t təşkilatlarının nümayÉ™ndÉ™lÉ™ri dÉ™ bu müraciÉ™tÉ™ qoÅŸulublar. Ona görÉ™ mÉ™n hesab edirÉ™m ki, AzÉ™rbaycan HökumÉ™ti dÉ™ burada kÉ™narda qalmamalıdır. Bizim vÉ™tÉ™ndaÅŸ cÉ™miyyÉ™timiz bu addımı atır, çox yaxşı, amma baxmaq lazımdır, rÉ™smi xÉ™tlÉ™, yÉ™ni, dövlÉ™t xÉ™tti ilÉ™ hansı təşkilatlara hansı müraciÉ™tlÉ™r ünvanlanmalıdır ki, ErmÉ™nistan bu tÉ™hlükÉ™li praktikadan É™l çÉ™ksin. ƏgÉ™r onlar hansısa müÉ™ssisÉ™ yaratmaq istÉ™yirlÉ™rsÉ™, bizim buna, É™lbÉ™ttÉ™ ki, münasibÉ™timiz ola bilmÉ™z. Onların daxili iÅŸidir. Amma É™gÉ™r bu müÉ™ssisÉ™ bizim sÉ™rhÉ™dimizin 500 metrliyindÉ™ yerləşirsÉ™, orada tÉ™hlükÉ™li maddÉ™lÉ™rdÉ™n istifadÉ™ edilÉ™cÉ™ksÉ™ vÉ™ bu maddÉ™lÉ™r yenÉ™ dÉ™ Araz çayına, Oxçu çayına tökülÉ™cÉ™ksÉ™, bu, bizim mÉ™sÉ™lÉ™mizdir. Biz buna necÉ™ imkan verÉ™ bilÉ™rik? ƏlbÉ™ttÉ™ ki, biz bu mÉ™sÉ™lÉ™lÉ™ri qanun çÉ™rçivÉ™sindÉ™, beynÉ™lxalq konvensiyalar çÉ™rçivÉ™sindÉ™, diplomatiya çÉ™rçivÉ™sindÉ™ mütlÉ™q diqqÉ™tdÉ™ saxlamalıyıq. Ona görÉ™ bu tapşırığı verirÉ™m, siz baxın, hansı hüquqi yollar var ki, ErmÉ™nistan bu tÉ™hlükÉ™li praktikadan É™l çÉ™ksin.

Bununla É™laqÉ™dar deyÉ™ bilÉ™rÉ™m ki, bu yaxınlarda Naxçıvan Muxtar Respublikasının gÉ™lÉ™cÉ™k inkiÅŸafı ilÉ™ baÄŸlı mÉ™nim göstÉ™riÅŸimlÉ™ dövlÉ™t proqramı qÉ™bul edilmiÅŸdir. Proqram mÉ™tbuatda dÉ™rc edilib, hÉ™r kÉ™s götürüb oxuya bilÉ™r. Bu, Naxçıvanın uÄŸurlu sosial-iqtisadi inkiÅŸafını qısa müddÉ™t É™rzindÉ™ tÉ™min edÉ™ bilÉ™cÉ™k proqramdır vÉ™ É™minÉ™m ki, tam icra edilÉ™cÉ™k. Çünki bu proqram bizim öz resurslarımıza É™saslanıbdır. O cümlÉ™dÉ™n mÉ™n nÉ™ üçün bunu indi dilÉ™ gÉ™tirirÉ™m, orada Naxçıvanın da QarabaÄŸ vÉ™ Şərqi ZÉ™ngÉ™zur kimi “yaşıl enerji” zonasına çevrilmÉ™si mÉ™sÉ™lÉ™si mÉ™nim tÉ™rÉ™fimdÉ™n qoyulmuÅŸdur. Naxçıvan Muxtar Respublikasında elektrik enerjisinin böyük hissÉ™si indi su elektrik stansiyaları vasitÉ™silÉ™ istehsal olunur. Orada günəş vÉ™ külÉ™k elektrik stansiyalarının inÅŸası da nÉ™zÉ™rdÉ™ tutulur - ola bilÉ™r 1000 meqavat, ola bilÉ™r 1500 meqavat. Biz hÉ™m muxtar respublikanın bütün tÉ™lÉ™batını “yaşıl enerji” ilÉ™ tÉ™min edÉ™cÉ™yik, hÉ™m dÉ™ qonÅŸu ölkÉ™lÉ™rÉ™ dÉ™ “yaşıl enerji”ni ixrac edÉ™cÉ™yik. Bütün bunları qeyd edÉ™rkÉ™n görürük ki, ölkÉ™mizin böyük hissÉ™si artıq rÉ™smÉ™n “yaşıl enerji” zonası elan edilib vÉ™ bunun fonunda GÉ™dÉ™bÉ™y rayonunda baÅŸ vermiÅŸ hadisÉ™ tamamilÉ™ qÉ™buledilmÉ™zdir. MÉ™n hesab edirÉ™m ki, Ekologiya vÉ™ TÉ™bii SÉ™rvÉ™tlÉ™r Nazirliyi É™n azı sÉ™hlÉ™nkarlığa yol verib, nÉ™zarÉ™tsizlik nümayiÅŸ etdirib, passiv müÅŸahidÉ™çi kimi çıxış edib vÉ™ bunun nÉ™ticÉ™sindÉ™ xarici investor bizim tÉ™biÉ™timizi zÉ™hÉ™rlÉ™yib. Ä°nsanlar haqlı olaraq öz etiraz sÉ™sini ucaldıblar, amma onların sÉ™sinÉ™ baxan olub? Yox! Bir gün, iki gün, üç gün, beÅŸ gün, hara baxırdı Ekologiya vÉ™ TÉ™bii SÉ™rvÉ™tlÉ™r Nazirliyi? Bilmirdimi ki, belÉ™ problem var? Ya bilirdi gözünü yumurdu, ya da bilmirdi. HÉ™r ikisi qÉ™bul edilÉ™n deyil. Düzdür, vÉ™tÉ™ndaÅŸların bir hissÉ™si tÉ™xribatçıların fitnÉ™sinÉ™ uyaraq É™dÉ™bsiz hÉ™rÉ™kÉ™tlÉ™r ediblÉ™r, qanunsuz hÉ™rÉ™kÉ™tlÉ™r ediblÉ™r vÉ™ bu da dözülmÉ™zdir, qÉ™buledilmÉ™zdir. O tÉ™xribatçıların bÉ™zilÉ™ri AzÉ™rbaycanda, bÉ™zilÉ™ri xaricdÉ™ gizlÉ™nir. AzÉ™rbaycandakılar artıq müÉ™yyÉ™n edildi vÉ™ bir neçÉ™si mÉ™suliyyÉ™tÉ™ cÉ™lb olunmuÅŸdur. XaricdÉ™kilÉ™ri dÉ™ biz mÉ™suliyyÉ™tÉ™ cÉ™lb edÉ™cÉ™yik. Heç kim, necÉ™ deyÉ™rlÉ™r, fikirləşmÉ™sin ki, biz bunu unutmuÅŸuq. AzÉ™rbaycanda xaos, özbaşınalıq, tÉ™xribat xarakterli addımlar 1993-cü ildÉ™ baÅŸa çatıb. ƏgÉ™r kimsÉ™ unudubsa, biz xatırlada bilÉ™rik. Ona görÉ™ vÉ™tÉ™ndaÅŸlar da hÉ™m mÉ™dÉ™niyyÉ™t göstÉ™rmÉ™lidirlÉ™r, necÉ™ deyÉ™rlÉ™r, mÉ™rifÉ™t göstÉ™rmÉ™lidirlÉ™r, qanuna tabe olmalıdırlar, polisÉ™ daÅŸ atmamalıdırlar, polisÉ™ daÅŸ atmaq heç kimÉ™ ÅŸÉ™rÉ™f gÉ™tirÉ™n hÉ™rÉ™kÉ™t deyil. Bu, birincisi. Ä°kincisi, bu, cinayÉ™tdir. ƏgÉ™r AzÉ™rbaycan polisi dözümlülük göstÉ™rirsÉ™, o demÉ™k deyil ki, kim istÉ™yir polisÉ™ daÅŸ ata bilÉ™r. Bu, qÉ™tiyyÉ™n mümkün deyil. MÉ™n hÉ™r kÉ™sÉ™ deyirÉ™m, burada biz kiminsÉ™ nazı ilÉ™ oynayası deyilik, necÉ™ lazımdır, É™gÉ™r lazım bilsÉ™k, kimi lazımdır, elÉ™ cÉ™zalandırarıq ki, peÅŸman olar.

Ancaq, eyni zamanda, bu hadisÉ™nin tÉ™bii sÉ™bÉ™bi var idi. O da ondan ibarÉ™tdir ki, xarici ÅŸirkÉ™t buraya pul qazanmaÄŸa gÉ™lib. Biz etiraz elÉ™mirik, investisiya qoyubdur, iÅŸ yerlÉ™ri yaradıbdır. ƏlbÉ™ttÉ™, onlar gÉ™lib burada xeyriyyÉ™çiliklÉ™ məşğul olmurlar ki, pul qazanmaÄŸa gÉ™liblÉ™r. Amma bu o demÉ™k deyil ki, bizim tÉ™biÉ™timiz mÉ™hv olsun. O demÉ™k deyil ki, insanların örüÅŸ, otlaq sahÉ™lÉ™ri zÉ™bt edilsin. O demÉ™k deyil ki, heç kimdÉ™n icazÉ™ almadan ikinci tullantı gölü qursun. Kim onlara icazÉ™ verib? Görünür, ya Ekologiya vÉ™ TÉ™bii SÉ™rvÉ™tlÉ™r Nazirliyi ilÉ™ sövdÉ™ləşiblÉ™r, ya da ki, onu özbaşına ediblÉ™r, ona görÉ™ ciddi araÅŸdırılmalıdır. ProkurorluÄŸa, digÉ™r aidiyyÉ™ti qurumlara bütün göstÉ™riÅŸlÉ™r verilmiÅŸdir. MÉ™n xÉ™bÉ™r tutandan sonra zÉ™ng edib BaÅŸ nazirÉ™ dedim ki, mütlÉ™q komissiya yarat vÉ™ göndÉ™r hadisÉ™ yerinÉ™ getsin. Yaxşı, bunu mÉ™n demÉ™li idim? Ekologiya naziri özü bilmirdi ki, oraya getmÉ™lidir. MÉ™n demiÅŸÉ™m, gedin orada camaatla danışın, o torpağın, havanın nümunÉ™lÉ™rini götürün, beynÉ™lxalq ekspertlÉ™ri cÉ™lb edin ki, - çünki nazirlik bir halda bu hadisÉ™nin sÉ™bÉ™bkarı olub, ola bilÉ™r ki, iÅŸi malalasın, - onlar rÉ™y versinlÉ™r, bu yataqların istismarı nÉ™ dÉ™rÉ™cÉ™dÉ™ insanların saÄŸlamlığına, tÉ™biÉ™tÉ™ zÉ™rÉ™rlidir, ya zÉ™rÉ™rli deyil? Bu günÉ™ qÉ™dÉ™r cavab yoxdur. BÉ™li, NazirlÉ™r KabinetindÉ™ müÅŸavirÉ™ keçirilib, orada açıqlama verilib. O açıqlamanı oxuyan heç nÉ™ baÅŸa düÅŸÉ™ bilmÉ™z ki, orada nÉ™ deyilib vÉ™ o açıqlamanın mÉ™qsÉ™di nÉ™ idi? Ä°ÅŸi malalamaq, yaxud da ki, hansısa belÉ™ ümumi sözlÉ™rlÉ™ bu mÉ™sÉ™lÉ™yÉ™ diqqÉ™t yetirmÉ™k. MÉ™n konkret tapşırıq vermiÅŸdim, konkret. Hanı ekspertizanın nÉ™ticÉ™lÉ™ri? NÉ™ qÉ™dÉ™r vaxt keçib? Bir aya yaxın vaxt keçib. Heç kim mÉ™nÉ™ mÉ™ruzÉ™ etmir - NazirlÉ™r Kabineti etmir, Ekologiya vÉ™ TÉ™bii SÉ™rvÉ™tlÉ™r Nazirliyi etmir. Hesab edirlÉ™r ki, mÉ™n bunu unutmuÅŸam. Yox, mÉ™n heç nÉ™ unutmuram. Ä°ndi yenÉ™ dÉ™ deyirÉ™m, polisÉ™ daÅŸ atan utanmalıdır - öz ailÉ™si qabağında, uÅŸaqları qabağında, ailÉ™ üzvlÉ™ri qabağında, ictimaiyyÉ™t qabağında. Çünki o eybÉ™cÉ™r mÉ™nzÉ™rÉ™ni ictimaiyyÉ™t görüb. Ona görÉ™ mÉ™n tapşırıram, bir hÉ™ftÉ™ vaxt verirÉ™m, hÉ™m mÉ™nÉ™, hÉ™m ictimaiyyÉ™tÉ™ mÉ™lumat verilmÉ™lidir vÉ™ mÉ™sÉ™lÉ™ araÅŸdırılmalıdır. Ekologiya vÉ™ TÉ™bii SÉ™rvÉ™tlÉ™r Nazirliyi nÉ™ üçün bu mÉ™sÉ™lÉ™yÉ™ diqqÉ™t yetirmÉ™yib, biganÉ™ qalıb vÉ™ mÉ™n tapşırıq verÉ™ndÉ™n sonra gediblÉ™r, gÉ™liblÉ™r, nÉ™ticÉ™ haqqında heç bir mÉ™lumat yoxdur.

Burada iÅŸlÉ™yÉ™n xarici ÅŸirkÉ™tlÉ™r vÉ™ yerli ÅŸirkÉ™tlÉ™r AzÉ™rbaycan qanunlarına hörmÉ™t etmÉ™lidirlÉ™r. HörmÉ™t etmÉ™yÉ™cÉ™klÉ™rsÉ™, onların fÉ™aliyyÉ™ti burada mümkünsüz olacaq. Baxmayaraq ki, pay bölgüsü haqqında saziÅŸ É™sasında xarici investor GÉ™dÉ™bÉ™ydÉ™ki qızıl yataqlarını istismar edir, baxmayaraq ki, uzun illÉ™r burada çalışır, AzÉ™rbaycan qanunlarına, ekoloji tarazlığa - bütün bunlara hörmÉ™t edilmÉ™lidir. Onu da bildirmÉ™liyÉ™m ki, bizim dövlÉ™t ÅŸirkÉ™timiz “AzerGold” da qızıl yataqları istismar edir. Amma mÉ™nÉ™ verilÉ™n mÉ™lumata görÉ™, o sahÉ™dÉ™ bütün ekoloji normalara riayÉ™t edilir. O cümlÉ™dÉ™n yerli icmalarla tÉ™maslar qurulub, müxtÉ™lif humanitar aksiyalar keçirilir, insanlar kütlÉ™vi surÉ™tdÉ™ iÅŸÉ™ cÉ™lb olunub. Bax, bu yanaÅŸma AzÉ™rbaycan ÅŸirkÉ™ti tÉ™rÉ™findÉ™n göstÉ™rilÉ™n yanaÅŸmadır. O yanaÅŸma isÉ™ xarici ÅŸirkÉ™t tÉ™rÉ™findÉ™n göstÉ™rilÉ™n yanaÅŸmadır. Bu, dözülmÉ™zdir. Xarici ÅŸirkÉ™tin nümayÉ™ndÉ™lÉ™ri dÉ™ dÉ™vÉ™t edilmÉ™lidirlÉ™r. ƏgÉ™r bu günÉ™ qÉ™dÉ™r dÉ™vÉ™t edilmÉ™yiblÉ™rsÉ™, NazirlÉ™r KabinetinÉ™ onlar izahat vermÉ™lidirlÉ™r. YenÉ™ dÉ™ deyirÉ™m, bir hÉ™ftÉ™ É™rzindÉ™ mÉ™nÉ™ vÉ™ ictimaiyyÉ™tÉ™ mÉ™lumat verilmÉ™lidir. Orada tÉ™biÉ™tÉ™, insanların saÄŸlamlığına zÉ™rrÉ™ qÉ™dÉ™r tÉ™hlükÉ™ varsa, o fÉ™aliyyÉ™t dayandırılmalıdır. VÉ™ssalam!

Bu gün dünyada ekologiyanı korlayan ÅŸirkÉ™tlÉ™r müflisləşir. Onlar öz ölkÉ™lÉ™rindÉ™ belÉ™ hÉ™rÉ™kÉ™t edÉ™ bilÉ™rdilÉ™rmi, gedib göl qursunlar, oraya zibil, zÉ™hÉ™r töksünlÉ™r. Onları orada ayaqlarından asardılar. ElÉ™ iÅŸ verÉ™rdilÉ™r ki, ömürlÉ™rinin sonuna qÉ™dÉ™r hÉ™bsxanada yatardılar. Amma burada hesab edir ki, nÉ™ istÉ™yir onu da edir. Çünki gedib kimisÉ™ görüb, kimÉ™sÉ™ salam verib, gedib kimÉ™sÉ™ nÉ™sÉ™ pay verib. Bunun baÅŸqa izahatı ola bilmÉ™z. DözülmÉ™z haldır - bütövlükdÉ™ hÉ™m oradakı tÉ™xribatçıların hÉ™rÉ™kÉ™tlÉ™ri, hÉ™m xarici ÅŸirkÉ™tin fÉ™aliyyÉ™ti, hÉ™m dÉ™ bizim nazirliyimizin fÉ™aliyyÉ™ti. YeganÉ™ olaraq burada özünü lÉ™yaqÉ™tlÉ™ aparan AzÉ™rbaycan polisi idi. Onu hÉ™r kÉ™s bilmÉ™lidir. Ä°ndi bÉ™zilÉ™ri ağızlarını büzürlÉ™r. Gedin, açın gözünüzü baxın, Amerika polisi ildÉ™ neçÉ™ nÉ™fÉ™ri öldürür - 1000 nÉ™fÉ™ri. Fransa polisi neçÉ™ nÉ™fÉ™ri öldürür vÉ™ nÉ™yÉ™ görÉ™ öldürür? Bu yaxınlarda Fransa polisinin É™mÉ™llÉ™rini bütün dünya gördü. MÉ™n onlara bÉ™raÉ™t qazandırmıram, o dözülmÉ™zdir. Əfsuslar olsun ki, insanları öldürÉ™n o polisin mütlÉ™q É™ksÉ™riyyÉ™ti mÉ™suliyyÉ™tdÉ™n yayınır. Bir müddÉ™tdÉ™n sonra onları ya ümumiyyÉ™tlÉ™ mÉ™hkÉ™mÉ™dÉ™ buraxırlar, ya da ki, ÅŸÉ™rti iÅŸ verirlÉ™r. Bizim polis gecÉ™-gündüz soyuqda, istidÉ™, daÄŸda asayiÅŸi qoruyur. Bizim Daxili QoÅŸunlarımız QarabaÄŸda müharibÉ™ zamanı ÅŸÉ™hid verib. Ä°ndi kimsÉ™ gÉ™lsin, polisÉ™ lÉ™kÉ™ vursun. MÉ™n buna imkan vermÉ™yÉ™cÉ™yÉ™m vÉ™ hÉ™r kÉ™s bunu bilsin - tÉ™xribatçılar, o tÉ™xribatlara uyanlar vÉ™ bütün ictimaiyyÉ™t.

Bir mÉ™sÉ™lÉ™ni dÉ™ qeyd etmÉ™liyÉ™m. Bu da bu günlÉ™rdÉ™ “AbÅŸeron” qaz-kondensat yatağından çıxarılan ilkin qazın É™hÉ™miyyÉ™ti ilÉ™ baÄŸlıdır. Bu, doÄŸrudan da çox É™hÉ™miyyÉ™tli hadisÉ™dir. Çünki bu günÉ™ qÉ™dÉ™r bizim ixracla baÄŸlı É™sas qaz resursumuz “ÅžahdÉ™niz” qaz-kondensat yatağı idi. Bu gün bizim artıq iki böyük qaz-kondensat yatağımız var. “AbÅŸeron” qaz yatağı ilÉ™ baÄŸlı bizim ümidlÉ™rimiz böyük idi. Bilirdik ki, “AbÅŸeron” qaz-kondensat yatağı böyük ehtiyatları özündÉ™ ehtiva edir. Bir neçÉ™ gün bundan É™vvÉ™l mÉ™nÉ™ mÉ™lumat verildi ki, ilkin qaz hasil edildi, debitlÉ™r dÉ™ çox yaxşıdır. HÉ™tta bir quyudan “ÅžahdÉ™niz” qaz yatağından da daha çox qaz vÉ™ kondensat hasil edilir. ƏlbÉ™ttÉ™, “ÅžahdÉ™niz” qaz yatağından “AbÅŸeron” yatağı ehtiyat nöqteyi-nÉ™zÉ™rindÉ™n daha kiçikdir, ilkin hesablamalara görÉ™ tÉ™qribÉ™n üç yüz milyard kubmetrdir. Amma mÉ™n tam É™minÉ™m ki, daha çox olacaq. Ä°ndidÉ™n demÉ™k, É™lbÉ™ttÉ™ ki, düzgün deyil. Ona görÉ™ bu, bizim hÉ™m enerji tÉ™hlükÉ™sizliyimizi daha yüksÉ™k sÉ™viyyÉ™dÉ™ tÉ™min edÉ™cÉ™k, hÉ™m dÉ™ ixraca gedÉ™n qazın hÉ™cmi ildÉ™n-ilÉ™ artacaq - tÉ™kcÉ™ “ÅžahdÉ™niz” yatağı hesabına deyil, o cümlÉ™dÉ™n “AbÅŸeron” yatağı hesabına.

“AbÅŸeron”un birinci fazası artıq icra edilir vÉ™ yÉ™qin ki, SOCAR öz xarici tÉ™rÉ™fdaÅŸları ilÉ™ bu yatağın ikinci fazasının iÅŸlÉ™nmÉ™si ilÉ™ baÄŸlı tezliklÉ™ daha fÉ™al danışıqlara baÅŸlamalıdır. YenÉ™ dÉ™ deyirÉ™m, biz gözlÉ™yirdik ki, kəşfiyyat olacaq, amma sözün düzü, bu qÉ™dÉ™r gözÉ™l nÉ™ticÉ™lÉ™ri gözlÉ™mirdik. Bu, çox gözÉ™l bir xoÅŸ xÉ™bÉ™r oldu vÉ™ AzÉ™rbaycanın enerji potensialına kölgÉ™ salmaÄŸa çalışan bÉ™zi dırnaqarası ekspertlÉ™rÉ™ dÉ™ çox yaxşı, tutarlı cavab olmuÅŸdur. Ona görÉ™ bundan sonra bizim qaz ixrac planlarımız daha tez bir zamanda vÉ™ daha böyük hÉ™cmdÉ™ tÉ™min edilÉ™cÉ™k.

X X X

Sonra müÅŸavirÉ™ müzakirÉ™lÉ™rlÉ™ davam edib.

Azadmediatv.com